سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تاريخچه سنجش از دور در ایران و جهان همراه با ذکر برخی از کاربردهای آن

تاريخچه سنجش از دور

۱.جهان

نقطه آغاز علم سنجش از دور مدرن را مي‌توان از زمان توسعه پرواز دانست. در سال 1858، اولين عكس‌ هوايي توسط گاسپار فيليکس تورناکون از فراز شهر پاريس به‌وسيله يك بالن تهيه شد. در واقع، توسعه صنعت هواپيمايي نقطه عطفي در تاريخ سنجش از دور به‌حساب مي‌آيد. در سال 1908، ويلبر رايت اولين هواپيماي عكاس را رهبري نمود كه شخص ديگري در آن به تهيه عكس‌هاي هوايي مي‌پرداخت. در سال‌هاي آخر جنگ جهاني اول، عكس‌هاي هوايي به صورت گسترده‌اي براي اهداف شناسايي به‌كار گرفته شدند. اما جنگ جهاني دوم، دوره جديدي براي عكس‌برداري‌هاي هوايي به همراه داشت. در اين زمان بود كه پيشرفت‌هاي مهمي در صنعت عكس‌برداري حاصل و استفاده از فيلم‌هاي حساس مادون قرمز رايج شد.

با اين وجود، بزرگ‌ترين تحول و جهش در فناوري سنجش از دور، با توسعه فناوري فضايي در اواخر دهه 50 ميلادي رخ داد. ماهواره‌ها بستري را فراهم مي‌كردند تا حسگرها بتوانند از بالاترين ارتفاع ممكن، با تسلط كامل بر سياره زمين و در موقعيت‌هاي متوالي، به تهيه و ارسال داده‌ها بپردازند. از آن پس، ماهواره‌ها با داشتن مزايايي چون ماموريت بلندمدت و پوشش جهاني به عنوان سکوي متداول حامل سنجنده‌ها مورد استفاده قرار گرفتند.

امروزه فناوري سنجش از دور گسترش بسيار زيادي يافته است. سنجش از دور علاوه بر جايگاه علمي ويژه خود به عنوان ابزاري در دست دانشمندان علوم مختلف، به عنوان يک تجارت گسترده نيز مطرح است و کشورهاي بسياري وارد اين حوزه شده‌اند. نقطه كليدي توسعه اين فناوري، پيشرفت در ساخت انواع سنجنده‌ها و توسعه علم پردازش داده‌ها است. در جهان امروز، نقشه‌برداري، هواشناسي، اقيانوس‌شناسي، زمين‌شناسي و بسياري از حوزه‌هاي مشابه كاملاً وابسته به دانش سنجش از دور هستند.

در آغاز قرن بيست و يكم و با پيشرفت بي‌سابقه و سريع در حوزه ارتباطات ديجيتالي، سنجش از دور حتي به خانه‌هاي مردم عادي نيز وارد شده است. مردم امروزه مي‌توانند با استفاده از برخي خدمات اينترنتي، تصاوير ماهواره‌اي موردنظر خود را بر روي رايانه شخصي خود دريافت كنند. حتي امكان ديدن تصاويري از وضعيت خورشيد و سيارات منظومه شمسي نيز براي عموم وجود دارد. شايد اين پيشرفت را بتوان نشانه‌اي از يك جهش در فناوري سنجش از دور دانست.

 

 

تاریخچه سنجش از دور در ایران عکس هوایی که اریک اشمیت باستان شناس در سال 1935 از تخت جمشید شیراز گرفته است.

 

2.ايران

سابقه تهيه عکس‌هاي هوايي سراسري از ايران به دهه 40 بازمي‌گردد. در كشور ما اولين فعاليت متمركز براي وارد شدن در حوزه سنجش از دور ماهواره‌اي در سال 1353 به دنبال پرتاب اولين ماهواره منابع زميني با تاسيس دفتر جمع‌آوري اطلاعات ماهواره‌اي در سازمان برنامه و بودجه وقت صورت گرفت که پس از مدتي دفتر مذکور به مرکز سنجش از دور تغييرنام داد. اين مجموعه، در سال 1356، در قالب طرح استفاده از ماهواره، اقدام به خريد و نصب يک ايستگاه گيرنده تصاوير ماهواره‌اي در ماهدشت کرج نمود.
در سال 1371، طبق ماده واحده مصوب مجلس شوراي اسلامي، مرکز سنجش از دور ايران در قالب يک شرکت دولتي به وزارت پست و تلگراف و تلفن سابق واگذار شد. متعاقباً در سال 1382، به منظور انجام مصوبات شوراي عالي فضايي کشور، تمامي فعاليت‌هاي حاکميتي مرکز سنجش از دور ايران به سازمان فضايي ايران
محول شد.

زنده ياد مرحوم دكتر محمد نجفي ديسفاني به عنوان بنيانگذار انجمن سنجش از دور و GIS ايران از تاريخ 20/07/71 با تهيه طرح توجيهي لزوم وجود انجمن در جامعه علمي كشور، درخواست تشكيل انجمن را به وزارت فرهنگ و آموزش عالي ارائه نمودند و پس از طي مراحل تكميلي و مستندسازي علمي لزوم وجود اين انجمن در كشور با مساعدت جناب آقاي مهندس غفاري، در تاريخ 24/11/72 كميسيون انجمن‌هاي علمي رأي به تصويب انجمن داد و انجمن با برگزاري چند سخنراني علمي و ايجاد تجمعي از كارشناسان اين رشته در تاريخ 16/08/75 در دانشگاه تربيت مدرس اقدام به انتخابات نمود و آقايان دكتر عليمحمدي، مهندس جلالي‌نسب، مهندس جاهدي، مهندس مكبري، مهندس ايزدپناه، دكتر پرهيزگار، مهندس برزگر، دكتر همراه و دكتر روشن‌نژاد به عنوان اعضاي اصلي هيئت مديره، آقايان مهندس جلالي و مهندس بني‌هاشمي به عنوان اعضاي علي‌البدل هيئت مديره و آقايان مهندس محمدپور و مهندس نوايي به عنوان بازرسان اصلي و آقايان مهندس ميرقاسمي و دكتر علي صادقي به عنوان بازرسان علي‌البدل انتخاب گرديدند.
هيئت مديره در اولين نشست خود در تاريخ 03/10/75 آقاي مهندس جاهدي به عنوان رئيس هيئت مديره، آقاي دكتر عليمحمدي به عنوان نايب رئيس انجمن، آقاي مهندس مكبري به عنوان دبير و آقاي مهندس جلالي‌نسب به عنوان خزانه‌دار انتخاب گرديدند. مجمع عمومي انجمن در شهريور ماه 1381 در محل دانشگاه شهيد بهشتي با حضور نماينده وزارت علوم تحقيقات و فناوري تشكيل جلسه داد و اعضاي انجمن افراد زير را به اعضاي هيئت مديره دوره جديد انتخاب نمودند:
آقايان دكتر علي‌اكبر آبكار، دكتر منوچهر فرج‌زاده، دكتر محمد اخباري، مهندس مجيد فخري، دكتر سيد كاظم علوي‌پناه، دكتر پرويز ضيائيان، دكتر سيد جمال‌الدين خواجه‌الدين، دكتر فريبرز قريب و خانم مهندس سيمين مهدي‌زاده تهراني به عنوان اعضاي هيئت مديره و آقايان دكتر سليماني و دكتر علي‌اصغر آل شيخ به عنوان اعضاي علي‌البدل و آقايان مهندس سيد عباس مكبري و دكتر عباس عليمحمدي به عنوان بازرسان اصلي و آقايان مهندس احمد محمدپور و مهندس مهران شيركوند به عنوان بازرسان علي‌البدل.
اعضاي هيئت مديره انجمن در اولين نشست خود، آقاي دكتر علي‌اكبر آبكار را به عنوان رئيس، آقاي دكتر منوچهر فرج‌زاده را به عنوان نايب رئيس، آقاي دكتر محمد اخباري به عنوان دبير و آقاي مهندس مجيد فخري به عنوان خزانه‌دار و ساير اعضا را به عنوان عضو هيئت مديره انجمن انتخاب نمودند.
اولين مجمع عمومي انجمن در دور بعدي انتخابات انجمن در مهر ماه 1383 در محل دانشگاه شهيد بهشتي برگزار گرديد كه از آنجا كه اين مجمع عمومي از نظر تعداد اعضا به حد نصاب نرسيد به جلسه بعد موكول گرديد.
دومين مجمع عمومي در آبان ماه 1383 در محل دانشگاه شهيد بهشتي با حضور نماينده وزارت علوم تحقيقات و فناوري تشكيل جلسه داد و اعضاي انجمن افراد زير را به اعضاي هيئت مديره دوره جديد انتخاب نمودند:
آقايان دكتر علي‌اكبر متكان، مهندس سيد عباس مكبري، دكتر محمد اخباري، دكتر سيد جمال‌الدين خواجه‌الدين، دكتر فريبرز قريب، دكتر محمدسعدي مسگري، مهندس سيد حسين پورعلي، مهندس مهدي صارمي‌پور و مهندس حميدرضا ربيعي به عنوان اعضاي هيئت مديره و آقايان مهندس حشمت‌اللّـه نادرشاهي و مهندس ماهيار سلطاني به عنوان اعضاي علي‌البدل و آقايان مهندس دكتر عباس عليمحمدي و مهندس داود عاشورلو به عنوان بازرسان اصلي و آقايان مهندس احمد محمدپور و مهندس مهدي رهنما به عنوان بازرسان علي‌البدل.
اعضاي هيئت مديره انجمن در اولين نشست خود، آقاي دكتر علي‌اكبر متكان را به عنوان رئيس، آقاي مهندس سيد عباس مكبري را به عنوان نايب رئيس، آقاي دكتر محمد اخباري به عنوان دبير و آقاي مهندس حميدرضا ربيعي را به عنوان خزانه‌دار و ساير اعضا را به عنوان عضو هيئت مديره انجمن انتخاب نمودند.
تاكنون انجمن موفق گرديده حدود 29 عضو افتخاري، 152 عضو پيوسته، 213 عضو وابسته و 165 عضو دانشجويي را ثبت نام نمايد.

تاریخچه سنجش از دور

مراحل رشد تاريخی سنجش از دور

 

1- در سال 1859 اولین عكس هوایی توسط گاسپارد فلیكس از یك بالون هوایی تهیه شد.

2- در سال 1903 از كبوترهای جاسوس در ماموریت های نظامی استفاده شد.

3- در سال 1908 ویلبررایت اولین هواپیمای عكاس را رهبری نمود و بونویلان عكسهای هوایی را تهیه كرد.

4- در سالهای آخر جنگ جهانی اول عكسهای هوایی به سرعت برای اهداف شناسایی بكار گرفته شدند. اما جنگ جهانی دوم دوره جدیدی برای عكسبرداری های هوایی به همراه داشت.پیشرفتهای مهمی در صنعت عكسبرداری حاصل شد.استفاده از فیلمهای حساس مادون قرمز رایج گردید.

5- در دهه 1960 آمریكا از طریق ماهواره های جاسوسی خود شروع به جمع آوری اطلاعات بر علیه كوبا و شوروی سابق نمود. در سال 1972 ناسا اولین ماهواره ارزیابی منابع زمینی بنام ERTS-1 را به فضا پرتاب كرد كه بعدها تحت نام لندست شناخته شد.

6- در سال 1972 اولین سری ماهواره های لندست با دوربین و سنجنده های RBV (Return Beam Vidicon)،  MSS (Multi spectral sensor) و TM(Thematic Mapper) در چهار و هفت باند توسط ایالات متحده آمریکا در مدار زمین قرار گرفته، از این مرحله که تصویربرداری از حالت آنالوگ خارج و بصورت رقومی درآمد، دریچه ای جدید برای پردازش تصاویر و نهایتا” تعبیر و تفسیر آنها به روی بشر گشوده شد. .

7- فرانسه در سال 1986 اولین سری ماهواره های SPOT خود را با قدرت تفکیک 10 و 20 متر (درسه باند) در مدار کره زمين قرار داد.

8- هندوستان سری ماهواره های IRS (Indian Remote Sensing) را در سال 1988 تکميل نمود.

9- در اين ميان کشور ژاپن و آژانس فضایی اروپا در سال 1991 به ترتيب اقدام به ساخت سری ماهواره های ERS(European RS Satellites), MOS (Marine Observation Satellites)  نموده ماهواره های خود را در مدار کره زمين قرار دادند.

10- در سال 1991، کشور کانادا سری ماهواره های Radar-sat (Radio Detection & Ranging Satellite) را تکيمل و به فضا پرتاب نمود.

11- در سال 1995، با مشارکت کشورهای برزیل و چین، ماهواره CBERS(China-Brazil Earth ResourceSatellite) به فضا پرتاب شد.

12- با پرتاب ماهواره هایIKONOS  (قدرت تفکیک 8/. متر و 2/3 متر) در سال 1999و Quick-Bird (قدرت تفکیک ./6 متر و 44/2 متر) درسال 2001، قدم بزرگی در جهت توليد و بکارگيری تصاوير ماهواره ای با قدرت تفکيک بالا برداشته شد.

13- در سال 2003 با ساخت و پرتاب ماهواره پيشرفته Orbview (قدرت تفکیک 1 متر و 4 متر) قدم جديدی در عرصه تصوير برداری ماهواره ای برداشته شد.

14- سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO)، در حال تحقیق درباره پروژه ماهواره هایی است که دارای قابلیت ارسال به فضا و بازگشت مجدد به زمین هستند. این پروژه در حال سپری کردن سیر تکاملی خود در ISRO است و انتظار می رود در سال 2005 بهره برداری شود.

15- در سال 2008 ماهواره Geo-eye (قدرت تفکيک 4/0 متر و 6/1 متر) در مدار زمين قرار گرفت. تاکنون اين ماهواره جزو مدرنترين ماهواره های با قدرت تفکيک بالا محسوب می گردد که کاربردهای فراوانی در سنجش از دور دارد.

 

 

تاريخچه سنجش از دور سازمان فضايي ايران

به دنبال پرتاب اولین ماهواره مطالعه منابع زمینی آمریکا که بعدها به سری لندست تغییر نام داد، دفتر جمع آوری اطلاعات ماهواره ای در سازمان برنامه و بودجه وقت در سال 1353 تاسیس گردید. پس از مطالعات اولیه و کسب نتایج مطلوب از تصاویر ماهواره ای و بمنظور دسترسی مستقیم به تصاویر ماهواره ای، دفتر مذکور به مرکز سنجش از دور تغییر نام داد. در سال 1355 در قالب “طرح استفاده از ماهواره” با هدف دريافت مستقيم اطلاعات ماهواره ای، پردازش، تکثير و توزيع اقدام به خرید و نصب یک ایستگاه گیرنده تصاویر ماهواره ای در ماهدشت کرج گردید. در ايستگاه مذکور سیستمهای زير پيش بينی گرديد:

1- سيستم رديابی و دريافت اطلاعات

2- سيستم فرايند و تصحيح اطلاعات

3- سيستم تفسير اطلاعات

4- سيستم مديريت اطلاعات

5- سيستم تکثير و چاپ اطلاعات

در سال 1371 طبق ماده واحده مصوب مجلس شورای اسلامی، مرکز سنجش از دور ایران در قالب یک شرکت دولتی به وزارت پست و تلگراف و تلفن سابق واگذار شد. متعاقبا” در تاريخ 19/9/1382 به منظور انجام مصوبات شورای عالی فضایی کشور، تمامی فعالیتهای حاکمیتی مرکز سنجش از دور ایران به سازمان فضایی ایران محول گردید.

.

برخی از کاربردهای مختلف سنجش از دور

 

مروزه طيف وسيعی از کاربردهای سنجش از دور در زمينه های مختلف شناسائی شده  است. در این قسمت سعی می گردد که کاربردهای عمومی تر در قالب یک طبقه بندی وسیع فهرست شوند. برای آشنائي و کسب اطلاعات بیشتر از کاربردهای سنجش از دور می توانید به سازمان فضایی ایران، بخش سنجش از دور مراجعه نمایید.

 

1- مطالعات انرژی

Ø       اکتشافات معدن

Ø       نفت و گاز

Ø      

2- مطالعات منابع طبيعی

Ø       کشاورزی

Ø       مديريت و پايش سواحل

Ø       آلودگيهای زيست محيطی

Ø       پايش محيطی

Ø       جنگلداری و مرتع

Ø       پوشش و کاربری زمين

Ø       زمين شناسی

Ø       خاکشناسی و فرسايش خاک

Ø       اقيانوس شناسی و مطالعات آب

Ø       برف سنجی

Ø       حيات وحش

Ø      

3- مطالعات بلايای طبيعی

Ø       سيل

Ø       زلزله

Ø       آتش سوزی

Ø       خشکسالی

Ø       زمين لغزش

Ø       طوفان شن

Ø      

4- مطالعات توسعه شهری

Ø       کاداستر و ثبت املاک

Ø       مهندسی عمران و نقشه برداری

Ø       توسعه و برنامه ريزی شهری

Ø      

5- مطالعات هواشناسی و جوی

Ø       بررسی لایه های مختلف جوی

Ø       بررسی خصوصيات ابرها

Ø      

6- ساير موارد

Ø       آشکار سازی تغييرات

Ø       باستانشناسی

Ø       سيستمهای اطلاعات جغرافيايي

Ø       رادار

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها