سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تحلیلی بر راهبرد توسعه شهری(CDS) :

تحلیلی بر راهبرد توسعه شهری(CDS) :

ديد گاه بانک جهانی

راهبرد توسعه شهری را می توان ديدگاه بانک جهانی درباره چارچوب جامع توسعه [1] (CDF ) در مقياس نقاط شهری برشمرد، به نحوی که با تاکيد بر نقش شهر در رفاه اجتماعی و اقتصادی در مقياس ملی ، آن را بخش عمده و هم پيوند اقتصاد ملی به شمار می آورد که می توان از طريق انجام اصلاحات ، تعديل و سرمايه گذاری های لازم ، موجب افزايش بازدهی آنها در مقياس محلی و ملی شد .

راهبردهای توسعه شهری همانند چارچوب جامع توسعه، بخشی از نگرش جديد بانک جهانی به سياست ، برنامه و طرح های توسعه هستند . رويکردهای توسعه بيش از پيش به سوی تاکيد بر اهميت رويکرد های همه جانبه نگر با وزن برابر عوامل اقتصادی ، اجتماعی ، سياسی وفرهنگی گام برمی دارند . چرا که تاکيد بر يک جنبه توسعه و نيل به موفقيت در آن می تواند به سادگی منجر به پيدايش موانع ديگری شود که ناشی از ناديده گرفته جنبه های ديگر توسعه است . راهبرد های توسعه شهری را می توان اقداماتی در جهت پاسخگويی به اهميت فزاينده شهرها محسوب داشت . فعاليت های اقتصاد شهری پيش برنده و موجب رونق اقتصاد ملی است . فعاليت های اقتصادی شهری معمولا حدود 50 تا 90 درصد توليد ناخالص ملی را شامل می شوند .

از اين ديدگاه، فقر، به حاشيه راندن يا انزوای اجتماعی و اقتصادی نه تنها توهين به بشريت تلقی می شود بلکه به شکل مشخص موانع مهمی پيش روی توسعه شهری و ملی قرار می دهد . اين پديده ها تهديدی برای انسجام اجتماعی ، مانعی بر سر راه رشد قدرت خريد ( که هر دو پيش شرط عملکرد کارآمد بازارهای آزاد هستند ) و کاهش آزادی ها و ظرفيت های بالقوه ای هستند که برای توسعه ضروری است . فقر نقطه مقابل وفاق و ميثاق اجتماعی لازم برای شهری شکوفا و پر رونق است . تاکيد بر انسجام و همپيوندی اجتماعی ، شرکت و حضور گروه های ذينفع در تفکر جاری درباره توسعه نيز نمود می يابد به نحوی که نخست بر اهميت رويکردهای کل نگر[2] که وزن و اهميت همسانی برای عوامل اقتصادی ، سياسی ، نهادی ، اجتماعی و فرهنگی تاکيد می شود و در مرتبه بعد به عنوان اجزای حياتی و مهم توسعه و نه فقط حاصل فرايند پيشرفت اقتصادی و اجتماعی در نظر گرفته می شوند .

تاثير تحول انديشه توسعه بر فعاليت های بانک جهانی در رويکرد چارچوب جامع توسعه( CDF ) انعکاس يافته است. اجزای اصلی اين رويکرد عبارت است از: تاکيد بر چند وجهی بودن توسعه ، تقويت مشارکت و حضور گروهای ذينفع ، و دربر گرفتن تمامی گروه های اجتماعی ، ايجاد بازاری توانمند و تضمين نظام حاکميت مطلوب است . بيانيه های بانک به روشنی نشان می دهد که تاکيد ويژه ای بر ديدگاه جامع توسعه دارد که به معنای کاهش فقر ، ظرفيت سازی های بالقوه و بالفعل در فقيرترين کشورها و جوامع است .

تجربه ” آندرا پرداش ” شباهت های بسياری با رويکرد راهبرد توسعه شهری دارد که از جمله می توان به تاکيد بسيار بر همکاری و مشارکت ( به جای مشاوره معمولی ) برای نگاهداشت و امنيت مالکيت ، ظرفيت سازی در شهرداری ها به عنوان شيوه ای برای حفظ دستاوردها ، و تمرکز بر کاهش فقر اشاره کرد. افزون بر اين طرح تامين خدمات برای کم درامدها مستقيما برخاسته از ضعف رويکردهای اخير مديريت توسعه شهری تکنوکراتيک و همچنين معطوف بودن به عرضه و تمرکز بر ورودی و خروجی های در عوض نتايج و پيامدها بوده است . يکی از محصولات APUSP برنامه اجرايی شهرداری برای کاهش فقر ( MAPP) است ، به بيان ديگر طرحی محدود تر از CDS يا راهبرد توسعه شهری . طرح اجرايی شهرداری برای کاهش فقر همانند CDS وسيله ای است که بر اساس آن گروه های کم درآمد می توانند نياز های خود را بيان کنند و شهرداری های نيز اين نيازهای را در طرح ريزی و بودجه بندی ملحوظ کنند ؛ شناسايی مشکلات و تعيين الويت ها در شهرداری ها با هدف نيل به راهبردهای ساده دست يافتنی شکل بگيرد و به اين ترتيب طرح های اجرايی مشکلات دراولويت مورد نظر قرار بگيرد و شالوده ای برای برنامه ريزی راهبردی بلند مدت تر فراهم شود .برنامه تامين خدمات برای

کم درآمد های آندرا پرداش نمونه است از مبانی و ديدگاه نظری رويکرد CDS و به مثابه يکی از شيوه های پيشرو کاهش فقر و توسعه اجتماعات در مقياس جهانی شناخته می شود .

 

تجربه آندرا پرادش در هند :

مشارکت و همکاری ، پاسخگويی و کاهش فقر :Andra Pradesh

َurban services for the poor (APUSP)

هدف برنامه تامين خدمات برای کم درامدهای آندرا پرداش حمايت از کاهش مداوم فقر و آسيب پذيری کم درامدهای شهری در ايالت آندره پرادش است. اين چالش نه تنها از حيث دامنه و گستره کوشش های لازم قابل توجه است بلکه به دليل اين که نيل به اين هدف مستلزم تحولی بنيادی در نظام و شيوه مديريت در اين ايالت است . دگرگونی و تحول مديريتکانون اصلی اين برنامه به شمار می آيد ، به بيان ديگر واداشتن دولت و مقامات مسئول محلی به تفکر و عمل کردن به شيوه ای متفاوت در مورد چگونگی حاکميت و مديريت شهری است .

اين تمرکز راهبردی در پی ايجاد تسهيل اصلاحات وسيع معطوف به بهبود عملکرد شهرداری ها در امر طرح ريزی ، تامين مالی و مديريت منابع آنها در عين حال که برای دستيابی به نظام ها و شيوه های فعاليت که آنان را قادر سازد بهتر نيازهای گروه های کم درآمد را بشناسند و از آنها در راهکارهای طرح ريزی استفاده کنند که برآورد نيازها را به عرضه ظرفيت ها پيوند می دهد . در اينجا دو نکته حائز اهميت است ، نخست بهبود کارآمدی نظام مديريت شهری و شهرداری های و دوم تمايل شهرداری های برای همکاری و فعاليت با کم درآمد های برای آن که نيازمند و احتياجات آنان را به شکل مطلوب تری تامين نمايند .

 

جمعيت شهری و دگرگونی اقتصادی

  • افزايش سريع جمعيت شهری
  • افزايش سهم جمعيت شهری از کل جمعيت در آينده نزديک
  • پيشبرد اقتصاد ملی بوسيله فعاليت های اقتصاد شهری

گرايش های سياسی جهانی

  • مرکزيت زدايی
  • آزاد سازی بازارها
  • دگرگونی سريع فناوری
  • پيدايش رهبری مدنی شهرداری

گرايش های اقتصاد جهانی

  • جهانی شدن
  • آزاد سازی بازارها
  • دگرگونی سريع فناوری
  • محلی شدن فعاليت ها ، به مثابه عامل رقابتی جديد

عوامل موثر بر افزايش اهميت اقتصادی شهرها

در زمينه توانمند سازی توجه دو نکته حائز اهميت است . نخست بهبود نظام مديريت شهری و کارآمدی شهرداری ها به مثابه تسهيل کنندگان توانمند سازی برای کاهش فقر ، دوم توجه شهرداری ها به گروه های کم درآمد شهری برای شناخت بهتر نيازمندی های آنان . موضوعات اصلی راهبرد توسعه شهری عبارت است از : تاکيد بر مشارکت و همکاری ( در عوض انجام مشاوره های معمولی ) برای نگاهداشت مالکيت ، ظرفيت سازی در شهرداری ها برای حفظ دستاوردها ، تمرکز بر کاهش فقر . بطور مشخص و بنا بر دستور کار بانک جهانی ، دستاورد و نتيجه راهبرد توسعه شهری می بايست به شکل مستقيم به چهار هدف برنامه همياری شهری بانک توجه داشته باشد که عبارت است از: سکونت پذيری [3] يا قابليت سکونت ، رقابتی بودن ، نظام مديريت شهری مطلوب و امکان بانکداری با کم درامدها[4] .

نتايج مورد انتظار ازتمرکز راهبرد توسعه شهری

  • شهر به مثابه موتور رشد شهری
  • شهر به مثابه جايگاه نظام جامع مديريت شهری مطلوب

good urban governance

  • شهر به مثابه عرصه انسجام و فراگيری اجتماعی و کاهش فقر
  • نتايج راهبرد توسعه شهری

مشخصه های کليدی فرايند مورد انتظار و نتايج راهبرد توسعه شهری را می توان شرح زير برشمرد :

  • مشارکت گروه های ذي نفع : راهبرد توسعه شهری به عنوان ابزاری می بايست ديده شود که از طريق آن اعتماد و ارتباط های منافع متقابل عوامل ذينفع به وجود می آيد و مديريت می شود . راهبرد توسعه شهری راهکارايجاد انسجام و فراگيری اجتماعی است . در پرداختن به مسائل مرتبط با بازتوليد جامعه مدنی از طريق انسجام و هم پيوندی اجتماعی ، راهبرد توسعه شهری اغلب شکلی از فرايند سياسی به خود می گيرد.
  • ايجاد ظرفيت و توانمندی های مدنی : راهبرد توسعه شهری می بايست همچون فرايندی در نظر گرفته شود که از طريق اجرای آنها ظرفيت های بالقوه و بالفعل به شکل قابل توجهی بهبود يابد. دولت ها می بايست راهبرد توسعه شهری را به مثابه ابزاری برای نيل به ايجاد و تضمين نظام مديريـت مطلوب شهری و تغيير رفتارهای نهادی در نظر گيرند که از طريق آن ايجاد توانمندی نهادی داخلی برای هدايت امور اقتصادی و مديريت جامعه مدنی امکانپذير گردد .
  • دگرگونی ماهيت تفکر درباره توسعه : راهبرد توسعه شهری با تفکر مردم درباره توسعه شهری که درآن سکونت دارند مرتبط می شود ولی نه مانند گذشته. يکی از عوامل تعيين کننده در موفقيت راهبرد توسعه شهری واداشتن توده مردم به تفکر راهبردی است .

نيگل هريس درباره روند سمت گيری بانک جهانی به سوی تدوين راهبردهای توسعه شهری را اين گونه بازگو می کند : خاستگاه پژوهش های اقتصادی بانک جهانی درباره شهرها به ابتدای دهه نود باز

می گردد . در سندی بانام گزارش سياست شهری خطوط کلی ديدگاه بانک درباره اهميت رو به افزايش در فعاليت های اقتصادی شهری در سال 1991 تدوين می شود . در اين گزارش ضمن خاطر نشان کردن اهميت شهرها از حيث اقتصاد محلی ، جنبه ملی آن نيز مورد تاکيد قرار می گيرد . اين ديدگاه تا آنجا پيش می رود که توسعه روستايی و بازسازی اقتصادی آن را منوط به دستاوردهای توسعه شهری می سازد

( Harris,2001).

عامل ديگری که در سمت گيری جديد بانک جهانی به نقش و کارکرد شهرها موثر بوده ، روند انتقال از اقتصادهای های ملی بسته به اقتصاد باز و مبتنی بر مکانيزم های بازار ، و همچنين تغيير سياست های اقتصادی از عرصه جايگزينی واردات به سوی افزايش صادرات و اصلاح بخش عمومی بوده است .

همبستگی شهرها

چارچوب جامع توسعه

CDF

گزارش های راهبردی کاهش فقر PRSP

راهبردهای توسعه شهری

CDS

کمک به ساکنان شهرها برای پاسخگويی به مسائل شهری

جهانی شدن ، آزادسازی فعاليت های اقتصای و تمرکز زدايی

  • ديدگاه راهبردی و طرح توسعه
  • مشارکت و ايجاد وفاق
  • بهبود نظام مديريت شهری ، رقابت
  • قابليت زندگی و بانکداری با کم درآمدها

کمک به کم درآمدهای برای بهبود سرپناه و دارايی ها ی مولد

  • نتايج مشهود
  • اعتماد سازی

ارتقاء مرحله ای

توانمند سازی

بهسازی محله های فرودست شهری

شهرهای بدون محله های فقیرنشین

ساير برنامه ها و طرح های توسعه شهری

نقش و عملکرد CDS

پيامد اين تحول برای شهرها ، دورشدن از طرح های جامع قديمی و منسوخ شده و مطرح شدن راهبردهای اقتصادی برای شهرها يی است که در پی رقابت با ساير نقاط شهری در مقياس ملی و جهانی هستند . در ادامه اين تحول اهميت درک انعطاف پذيری در اقتصاد پديد آمد ، نزول فعاليت های توليد کارخانه ای و انتقال و دگر گونی سريع ساختار اقتصادی همراه با دگرگون شدن محدوده تحليلگران شهری به وقوع می پيوندد . تمرکز زدايی قدرت در زمينه تمرکز زدايی مالی و صرف هزينه ها به شکل غيرمتمرکز است از مهم ترين موضوعات در فرايند جهانی شدن است .

نکاتی درباره راهبرد توسعه شهری :

  • مشارکت و همکاری فرايندی زمان بر است
  • مبنای تحليلی قوی برای تقويت تصميم سازی بسياراهميت دارد ، برای نمونه در تحليل اقتصاد شهری و کاهش فقر
  • پبوند مشخص و دقيق بين چارچوب های سياست گذاری در مقياس محلی و ملی ضروری به شمار می آيند .
  • رويکرد گام به گام متناسب با ظرفيت عوامل موثر بسيار مهم تلقی می شود .
  • برای شروع اين فرايند ، انتخاب يک موضوع کافی است ، برای نمونه شيوه ارائه خدمات از سوی شهرداری

 

برنامه جهانی حق نگاهداشت زمين و دارايی مسکونی:

امنيت نحوه سکونت

هدف تامين سرپناه مناسب برای همه به اين شرح در دستورکارهبيتات آمده است : ” بهبود وضعيت زندگی و اشتغال بر پايه برابری و پايداری ، تا تمامی افراد سرپناهی مناسب در توان مالی ، قابل دسترس و ايمن داشته باشند ، که خدمات پايه ، تسهيلات و امکانات رفاهی را نيز شامل شود و همگان از عدم تبعيض در تامين مسکن و امنيت نگاهداشت داريی خود بهره مند شوند ” .

در دستورکار هبيتات تعهدات ملی و حکومت های محلی برای گسترش محيطی توانمند با هدف بهبود وضعيت سرپناه کم درآمدترين گروه های اجتماعی در جهان مورد تاکيد قرار گرفته است . هبيتات کوشيده است که تحقق تامين مسکن مناسب را در چارچوب حقوق بشر مورد نظر قرار دهد و اين امر در بند 61 دستور کارهبيتات نيز ملحوظ شده است .

در هفدهمين نشست کميسيون اسکان بشر گزارش مدير اجرايی در زمينه تدوين ديدگاه راهبردی جديد برای اجرای دستور کار هبيتات مورد تصويب قرار گرفت . در اين گزارش بر اين نکته تاکيد شده است که اعطای حق نگاهداشت محل سکونت يکی از عوامل بنيادی ايجاد محيطی توانمند محسوب می شود و می تواند شالوده مناسبی برای همکاری بين حکومت ها و کم درآمدان شهری فراهم آورد . اين رويکرد راهبردی پارگراف چهل دستور کار اين گونه تعريف شده است : تامين امنيت و حق نگاهداشت محل سکونت به شکل قانونی و دسترسی برابر به زمين برای تمامی افراد به انضمام زنان و کسانی که در فقر زندگی می کنند ، انجام اصلاحات قانونی و اجرايی برای اعطای حق دسترسی برابر زنان به منابع اقتصادی “. برنامه جهانی امنيت و حق نگاهداشت محل سکونت نيز از همين رويکرد جديد نشات گرفته است و يکی از اقدامات پيشرو هبيتات در مقياس جهانی به شمار می آيد و سعی شده است در مقياس ملی و محلی به عنوان يکی از راهکارهای مهم مواجهه با وضعيت مسکن نا مناسب ترويج شود . بنيان نظری چنين سمت گيری ملحوظ داشتن دارايی های مسکونی گروه های کم درآمد به مثابه بخشی از سرمايه های اقتصادی است که بدون کمک های رسمی و دولتی ايجاد شده اند ، در عين حال که در آمار گيری های رسمی نيز به عنوان بخشی از کل واحدهای مسکونی موجود نيز مورد استناد قرار می گيرند .

  • تعريف تضمين برخورداری يا حق نگاهداشت محل سکونت

تضمين حق برخوداری يا نگاهداشت محل سکونت دلالت بر توافقی دارد که بر اساس آن است برخورداری فرد يا گروهی از زمين يا دارايی مسکونی که چارچوبی قانونی و اجرايی بر آن نظارت دارد و انتظام می بخشد . اين تضمين برگرفته از اين واقعيت است که حق دسترسی و استفاده از زمين يا دارايی بنا بر مجموعه ای از قوانين تضمين شده است و قابل پيگرد قانونی است . نحوه نگاهداشت و تصرف دارايی به شيوه های گوناگونی بنا بر مبانی قانونی و هنجارهای اجتماعی ، فرهنگی يا ارجحيت فردی تاثير می پذيرد . به اين ترتيب زمانی می توان کفت حق برخورداری يا نگاهداشت محل سکونت فرد يا خانواری تضمين شده است که آنها مجبور به ترک غيرداوطلبانه زمين يا محل سکونت خود نشوند و از اين حيث مورد حمايت قرار گرفته باشند . نقض اين امر در موارد استثنايی و فقط بر اساس و بوسيله روش های مشخص و قانونی امکان پذير خواهد بود و می بايست بی غرضانه و قابل بازخواست قانونی باشد . چنين موارد ستثنايی می تواند شامل موقعيت هايی شود که وضعيت کالبدی و ايمنی زندگی يا دارايی در مخاطره باشد يا در جايی که گروهی که می بايست تجديد اسکان يابند ، با اعمال زور و تهديد دارايی را متصرف شده باشند .

تضمين نگاهداشت دارايی مسکونی می تواند به شکل های گوناگونی تحت تاثير قرار بگيرد . در عين حال که مسکن ملکی اغلب گزينه ارجح به شمار می آيد ، ولی واقعيت اين است که اکثريت کم درآمد های شهری مسکن خود را به شکل استيجاری و غير رسمی تامين می کنند . از همين رو يکی از کانون های توجه هبيتات در اين زمينه معطوف به تقويت امنيت و تضمين نحوه تصرف است تا شکل خاصی از آن مورد نظر باشد . برنامه جهانی تضمين امنيت حق سکونت[5] يا حق برخوداری از محل سکونت را در کانون توجه خود قرار می دهد و ازهمين رو بخش قابل توجهی از اقدامات در اين زمينه معطوف به از ميان برداشتن قوانين تبعيض آميز عليه زنان از حيث دسترسی به حق تملک و همچنين نحوه ارث بری است .

  • اهميت تضمين حق نگاهداشت محل سکونت

در عين حال که اعطای حق نگاهداشت وضعيت سکونت به خودی خود به حل مشکل بحران مسکن در مقياس جهانی و ملی منجر نخواهد شد ولی با اطمينان می توان گفت که توجه و تحقق اين امر می تواند زمينه ساز و پيش شرط تحقق راهبرد پايدار تامين سرپناه باشد . پذيرش اين امر و به رسميت شناختن امکان تداوم اسکان کم در آمد های شهری برای ايجاد شرايطی که مردم را قادر می سازد در پی کسب حقوق و انجام تعهدات خود به مثابه ساير شهروندان ، اهميت بسياری دارد .

اکثر کشورهايی که با تعميق و گسترش سکونتگاه های غيررسمی و آلونک نشينی مواجه هستند ، منابع کافی برای تامين سرپناه مورد نياز شهروندان خود ندارند . ولی نکته مهم اين است که با وجود چنين شرايطی ، گروه های کم درآمد به گونه ای هر چند ناقص و پر مسئله نياز های خود را در زمينه تامين

می کنند ولی اغلب ناديده انگاشته می شوند يا مقامات دولتی به شکلی با آنها مقابله می کنند . هدف اقدام جهانی برای امنيت سکونت نيز نشان دادن و تاکيد بر اين واقعيت است که همين منابع( سکونتگاه های نابسامان ) موجود نيز در دام دو عامل غيرقانونی بودن و در امان نبودن از تخريب گرفتار آمده اند و از سوی ديگر می توان با حداقل هزينه به پيشرفت هايی در عرصه تامين سرپناه نائل آمد . بانک جهانی پس از تهیه اسناد راهبردهای کاهش فقر و طرح سی دی اس که می توانست جایگزینی برای طرح های توسعه سنتی شهری باشد، در چند سال اخیر مشارکت نظری و تجربی قابل توجهی در زمینه کاهش فقر شهری و بهسازی محله های فرودست شهری نداشته است.

  1. – Comprehensive Development Framework
  2. – holistic
  3. – livability
  4. – bankability
  5. – Global campaign for secure tenure

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها