سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تقسیمات اقلیمی معماری در ایران و معماری همساز با اقلیم در مناطق مختلف اقلیمی در ایران

اقلیم در معماری
  • تقسیمات اقلیمی معماری در ایران
همانگونه که ذکر شد ، اقلیم در مناطق دنیا با عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا مشخص می شود. ایران فلاتی است مرتفع که در عرض جغرافیایی ( ۴۰- ۲۵ ) درجه در نیم کره شمالی و در منطقه گرم واقع است . تقسیمات اقلیمی ، براساس مطالعات و پیشنهادات دانشمندان محیط شناس ایرانی تدوین شده عموما در حیطه معماری شامل تقسیم بندی های چهارگانه به شرح زیر است : اقلیم گرم و خشک ( فلات مرکزی ایران ) اقلیم سرد کوهستانی ( مناطق کوهستانی غرب کشور ) اقلیم معتدل و مرطوب ( کرانه جنوبی دریای خزر ) اقلیم گرم و مرطوب ( کرانه شمالی خلیج فارس و دریای عمان ) حدود حوزه های اقلیمی چهارگانه در ایران
  • اقلیم گرم و خشک
– اکثر مناطق نیمه استوایی را شامل می شود و در اثر وزش بادهای مهاجر که از جنوب غربی و شمال غربی به طرف استوا می وزد ، هوا بسیار خشک است. – آسمان در بیشتر اوقات سال بدون ابر بوده و اشعه منعکس شده از سطوح لم یزرع زمین بسیار بالاست و مه و طوفان و گرد و خاک در بعد از ظهرها اتفاق می افتد. – بارندگی بسیار کم است و رطوبت هوا خیلی کم و خشکی هوا بسیار بالاست. – فلات مرکزی شامل دو منطقه متمایز بیابانی و نیمه بیابانی است.از شهرهای تهران ، مشهد ، اصفهان و شیراز به عنوان مناطق نیمه بیابانی و از شهرهایی چون یزد و زاهدان می توان به عنوان مناطق بیابانی نام برد. – از دیگر مشخصه های این اقلیم روزهای گرم و شب های بسیار سرد و زمستان های سرد و سخت و تابستان های گرم و خشک است. – پوشش گیاهی در این منطقه بسیار کم است.
  • اقلیم سرد
-کرانه کوهستانی غرب کشور دارای اقلیم سرد است ، شدت تابش آفتاب در تابستان ، زیاد و در زمستان کم است. – زمستان های طولانی و سرد و یخبندان بوده و تابستان ها هوا معتدل است. – شهرهای (آذربایجان غربی ، کردستان ، همدان ،…. ) در اقلیم سرد واقع اند.
  • اقلیم معتدل و مرطوب
– سواحل جنوبی دریای خزر با اعتدال هوا و بارندگی فراوان جزو مناطق معتدل کشور به حساب می آید. – رطوبت زیاد هوا و اعتدال درجه حرارت از مشخصه های بارز این اقلیم است. – دمای هوا در روزهای تابستان (۲۵-۳۰) درجه و شب ها ( ۲۳-۲۰) درجه سانتی گراد بوده و در زمستان ها معمولا بالای صفر است. – شهرهای رشت ، بندرانزلی ، بابلسر و گرگان جزو اقلیم معتدل و مرطوب به شمار می رود.
  • اقلیم گرم و مرطوب
– رطوبت هوا در این اقلیم بسیار بالاست و به همین دلیل اختلاف درجه حرارت شب و روز در فصول مختلف سال پایین است. – حداکثر دمای هوا در تابستان به ۳۵ الی ۴۰ درجه و حداکثر رطوبت نسبی به ۷۰ درصد می رسد. – تابستان ها بسیار گرم و مرطوب و زمستان ها معتدل است. – تفاوت دمای خشکی و دریا باعث به وجود آمدن نسیم های ( دریایی و خشکی ) می شود. – شدت زیاد تابش آفتاب در هوای مرطوب منطقه باعث خیرگی چشم می شود. – اگر هوا بدون ابر و زمین لم یزرع باشد ، میزان اشعه منعکس شده از سطح زمین به حداکثر می رسد. – شهر های بندرعباس ، جاسک ، آبادان ، اهواز از شهرهای مهم این اقلیم به شمار می روند.
  • آفرینش معماری همساز با اقلیم در مناطق مختلف اقلیمی در ایران
خصوصیات متفاوت اقلیم های ذکر شده در هر منطقه به طور چشم گیری در ترکیب معماری و شکل گیری بافت شهر ها تاثیر گذار بوده است.مردمان مناطق یاد شده به میزان قابل توجهی بر مشکلات حاد آب و هوایی فایق آمده اند.راه حل هایی که ساکنین مناطق مختلف در جهت خلق معماری همساز با شرایط جوی منطقه در طی قرون متمادی اتخاذ کرده اند ، قابل ستایش است.این روش ها به طور حیرت انگیزی جنبه های آزار دهنده محیط را کاسته و از جنبه های مفید و راحتی بخش آن سود جسته است. بررسی ، مطالعه و تعیین دقیق حوزه های اقلیمی در سطح کشور و بررسی راه حل های اتخاذ شده در طی هزاران سال در حصول راهکار های مناسب و هماهنگ با اقلیم در هر منطقه ظوابط و الگوهای ارزشمندی جهت انجام طراحی و خلق معماری هم ساز با اقلیم در اختیار ما قرار می دهد.
  • ویژگی های معماری بومی (تیپولوژی معماری ) در مناطق گرم و خشک
شرایط حاد جوی و آب و هوایی در اقلیم گرم و خشک ، مشکلات عدیده ای را برای ساکنین این مناطق ایجاد می کند و برای طراحی معماری در اقلیم گرم و خشک باید دقت بیشتری مبذول داشت ، خلق بنا در این اقلیم ، نیازمند مطالعات عمیق و گسترده ای در شرایط و مسایل متنوع و متعدد این اقلیم است. ساکنین اقلیم گرم و خشک عموما با مسایل و مشکلات حادی چون تابش شدید آفتاب ، گرمای زیاد ، هوای خشک ، کمبود بارندگی ، کم آبی ، عدم وجود رطوبت ، وجود طوفان های پر گرد و غبار و طوفان های شن و اختلاف درجه حرارت شب و روز مواجه هستند که در ادامه تدابیر و راه حل های اتخاذ شده در مقابل مشکلات منطقه را مورد بررسی قرار می دهیم.
  • بافت شهری (گرم و خشک)
– مجموعه های شهری و روستایی متراکم و فشرده است و با افزایش تراکم و فشردگی بناها در بافت ، سطوح مرتبط با شرایط حاد منطقه کاهش می یابد و بدین ترتیب تبادل حرارتی فضاهای بیرون و درون به حداقل می رسد. – تراکم بناها در بافت علاوه بر آن که یک راهکار اقلیمی است در ضرورت امر دفاع در برابر حمله مهاجمان به شهر و همچنین انطباق با روابط اجتماعی و اقتصادی داخل شهر ( قلعه ) نقش به سزایی داشته است. – عموما شکل گیری بافت با توجه به جهت تابش نور خورشید و جهت وزش باد در منطقه بوده است.بافت شهری از لحاظ ساختاری ، شبیه یک کاکتوس عمل می کند که پوست بسیار سختی دارد و کاملا بسته است و اهالی در داخل این پوست سخت زندگی می کنند. – کلیه مناطق زیستی منطقه از قبیل فضاهای شهری ، گذرگاه و معابر ، حیاط ها و ساختمان ها در مقابل شرایط نامطلوب جوی و بادهای نامطلوب و گرد و خاک و طوفان های شن محافظت شده اند.در عین حال شکل گیری بافت به نحوی است که در استفاده از باد خنک در فصل تابستان و خورشید در فصل زمستان ، محدودیت ایجاد نشود.
  • پلان ها و نقشه ها ( گرم و خشک )
  • پلان ها متراکم و فشرده هستند و بدین طریق سطوح خارجی ساختمان ها نسبت به حجم آن به حداقل می رسد و فشردگی بناها و پلان ها میزان تبادل حرارتی را در زمستان و تابستان به حداقل رسانده و باعث می شود بیشترین سایه ممکن بر روی سطوح ایجاد شود.
  • تعداد و مساحت بازشوها ( گرم و خشک )
– بازشوهای سطوح بیرونی و رو به معابر در حداقل ممکن نگه داشته می شوند تا فضاهای داخلی کمتر تحت شرایط حاد جوی پیرامون بنا باشد. – جهت ممانعت از ورود گرد و خاک ، بازشوها و پنجره های مرتبط با محیط خارج در قسمت فوقانی دیوارهای بنا نصب می شوند. با نصب پنجره در قسمت فوقانی بنا ، میزان نفوذ اشعه های منعکس شده از سطوح لم یزرع زمین به داخل بنا به حداقل ممکن کاهش می یابد. – بیشترین سطوح بازشوها و پنجره ها رو به محدوده حفاظت شده حیاط مرکزی است که کمتر تحت شرایط سخت و طاقت فرسای بیرون ساختمان است.
  • گذرگاه ها و معابر (گرم و خشک )
– برای پرهیز از تابش خورشید حتی المقدور گذرها و معابر ، شرقی و غربی احداث می شوند. -گذرگاه های باریک با دیوار های مرتفع در دو طرف گذر در بعد از ظهرهای گرم تابستان کاملا از سایه پوشیده می شوند. – جهت ممانعت از جریان یافتن هوا و نفوذ شرایط هوایی حاد پیرامون بافت ، معابر عموما پیچ در پیچ و باریک ساخته می شوند و ارتفاع دیوار معابر زیاد است. -گذرهای سرپوشیده (ساباط) باعث می شود بیشترین سایه ممکن در معابر و سطوح خارجی ایجاد شود و گذرهای کم عرض به تراکم و فشردگی ابنیه مجاور می افزاید. -گذرهای پرپیچ و خم با دیوارهای مرتفع علاوه بر راهکار اقلیمی می تواند یک روش امنیتی در مقابل هجوم دشمنان باشد.
  • مصالح بدنه دیوار ها ( گرم و خشک )
– مصالح به کار رفته در جسم دیوارها عمدتا از خشت و گل است.اصولا خشت ، گل و خاک دارای ظرفیت حرارتی بالایی هستند. – استفاده از مصالح یا ظرفیت حرارتی بالا چون خشت و گل باعث می شود گرمای محیط پیرامون بنا با مدت زمان تاخیر بیشتری از بدنه دیوار عبور کرده و به فضاهای داخلی راه یابد. – خشت مدت زمان تاخیری بین ( ۷-۹ ) ساعت دارد و بدین ترتیب گرمای بیرون در طول روز در داخل دیوار ذخیره شده و در شب هنگامی که هوا سرد است یا از دست دادن حرارت باعث تعدیل دمای داخل ساختمان می شود. – در شرایط بسیار بحرانی ساختمان ها در درون زمین و در دل تپه قرار می گیرد تا کمتر تحت تاثیر شرایط هوای بیرون باشند.
  • سطوح و نماها ( گرم و خشک )
– سطوح و نماها به رنگ روشن انتخاب می شوند تا حرارت ناشی از تابش آفتاب کمتر جذب دیوار شود و نماها و سطوح صیقلی و روشن هستند تا باعث انعکاس هرچه بیشتر تابش خورشید شوند. – استفاده از اندودها یا رنگ روشن چون اندود کاهگل ، اندود گچ و اندود سیمگل رواج بیشتری دارد.
  • پوشش بام (گرم و خشک )
– سقف و بام خانه ها از خشت خام و گل ساخته می شود. – به دلیل کمبود بارندگی و کمبود چوب بام خانه ها غالبا دارای پوشش طاق و گنبد هستند. – سقف گنبدی و قوس دار علاوه بر ایجاد سایه بر روی بدنه گنبد باعث ایجاد سایه در محوطه پیرامون گنبد می شود و بدین ترتیب بیش از نیمی از مساحت پشت بام خانه ها در ساعات گرم بعد از ظهر در سایه قرار می گیرد. – سطح منحنی و قوس دار طاق بام باعث انعکاس بیشتر تابش خورشید و کاهش جذب حرارت خواهد شد. – با اجرای پوشش گنبدی با پوسته مضاعف ( دو پوسته ای ) هوای حبس شده بین دو پوسته گنبد به نحو مطلوبی از تبادل حرارتی فضای داخل و بیرون ممانعت می نمایند. – زمانی که پوشش ، قوس دار و گنبدی است سطح بیشتری از بام در معرض وزش باد و نسیم واقع می شود. – شکل مدور سقف گرمای ذخیره شده در بدنه سقف و فضای زیر سقف را شب هنگام به نحو مطلوبی به فضای بیرون منتقل می کند.
  • حیاط مرکزی
– فرمی که در مناطق گرم و خشک به عنوان الگوی خانه ها استفاده شده است ، فرم ارزشمند و کهن خانه های دارای حیاط مرکزی است.الگوی حیاط مرکزی از دوران ماقبل تاریخ تا به امروز نه تنها در مناطق مرکزی ایران بلکه در نواحی خشک خاورمیانه و در اکثر تمدن های کهن تکرار شده است. – خانه های با محیط میانی و محصور ، مطلوب ترین ترکیب و فرم برای تعدیل شرایط حاد اقلیمی به خصوص در مناطق گرم و خشک کویری است.اتاق های خانه های مذکور به حیاط مرکزی باز می شود و بدین ترتیب در مقابل گرمای تابستان ، سرمای زمستان و باد و طوفان و شن که عموما در مناطق کویری در جریان است ، محافظت می شوند. – در فصل زمستان ، اتاق های رو به جنوب ( اتاق های زمستان نشین ) که دارای بازشو های وسیع در بدنه جنوبی است ؛ جهت آفتاب گیری ، مورد استفاده واقع می شوند. – بدیهی است اتاق های زمستان نشین (با بازشو های رو به جنوب ) در جبهه شمالی پلان استقرار می یابند و اتاق های تابستان نشین ( با بازشو های رو به شمال ) در جبهه جنوبی پلان که خیلی کمتر در معرض تابش مستیم آفتاب هستند ، استقرار می یابند. – در حیاط مرکزی برای ایجاد رطوبت در هوای خشک منطقه از سطوح گیاهکاری شده ، حوض آب و فواره استفاده می شود.حوض آب و فواره علاوه بر ایجاد رطوبت به خنک شدن حیاط مرکزی به روش برودت تبخیری کمک می کند. – با توجه به سرمای شب منطقه ، هوای سرد در طول شب در داخل حیاط نشست کرده و در داخل حیاط و بدنه دیوارها دخیره شده و در طول روز که شدت تابش آفتاب بالا است و دمای بیرون ساختمان به حداکثر می رسد ، هوای داخل حیاط و ساختمان تعدیل می شود.
  • بادگیر
– بادگیر از عناصر تفکیک ناپذیر خانه ها در اقلیم گرم و خشک کویری است ، استفاده از بادگیر از سنوات بسیار قدیم در ایران رواج داشته است.بادگیرها با فرم ها و دهانه های مختلف در اقلیم مرکزی و جنوب ایران ساخته شده است. – بادگیرها با دهانه های رو به بادهای مطلوب ساخته می شوند تا باد خنک را جهت تهویه و تعدیل هوا به فضاهای داخلی هدایت کنند.بادگیر ها معمولا در بخشی از ساختمان قرار می گرفتند که با در نظر گرفتن وسعت خانه و تعداد اتاق ها ، قسمت تابستان نشین را خنک کنند.
  • ویژگی معماری بومی (تیپولوژی معماری ) در مناطق سرد کوهستانی
رشته کوه های کرانه شمالی و غربی کشور دارای اقلیم سرد است .زمستان های سرد و سوزان و تابستان های معتدل ، از خصوصیات بارز آب و هوایی نواحی سرد محسوب می شود.رطوبت کم در نواحی سرد باعث شده است که درجه حرارت بین شب و روز بالا باشد . سرمای بسیار زیاد هوا در فصل زمستان عامل اصلی در شکل گیری بافت شهری و روستایی منطقه است.
  • بافت شهری (اقلیم سرد)
بافت شهری و روستایی در این اقلیم متراکم و فشرده است و سطوح خارجی بنا نسبت به حجم ان به حداقل ممکن کاهش داده می شود تا تبادل حرارتی فضاهای بیرون و درون به کمترین میزان خود برسد . جهت جلوگیری از سوز و ممانعت از فرار گرمای داخل به خارج لازم است تهویه طبیعی در این اقلیم در فصل زمستان به حداقل برسد.
  • بازشوها و پنجره ها (اقلیم سرد)
ابعاد بازشوها در اقلیم سرد از وسعت کمتری برخوردار است تا تبادل حرارتی فضاهای داخلی با محیط خارج به حداقل برسد. – در اقلیم سرد ، وسعت و مساحت بازشوهایی که به معابر و محیط بیرون باز می شوند ، بیشتر از اقلیم گرم و خشک است. – با ایجاد بازشوهای وسیع در جبه جنوبی ساختمان ، به میزان قابل توجهی از انرژی حرارتی خورشید در فصل زمستان استفاده می شود. – وسعت بازشوها در جهت هایی که تحت وزش بادهای سرد زمستانی است به حداقل ممکن می رسد و در برخی موارد این بازشوها از نمای رو به باد سرد ، حذف می شوند.
  • جهت گیری بناها ( اقلیم سرد )
– روستاها و شهرهای اقلیم سرد عموما در دامنه جنوبی کوهپایه ها استقرار می یابند و این استقرار در امتداد محور شرقی و غربی است تا بیش ترین سطح در بدنه جنوبی ایجاد شود. – با ایجاد بازشوها و ایوان ها ی وسیع در جبهه جنوبی ساختمان حرارت تابشی خورشید ، به نحو چشم گیری در این جبهه از ساختمان ذخیره می شوند. – با استقرار بناها در امتداد محور شرق و غرب ، کمترین سطح در مقابل بادهای نامطلوبی قرار می گیرد که اغلب از سمت غرب می وزد.
  • C:\Users\KIMIA\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Word\20180324_152650.jpgمکان یابی استقرار خانه ها ( اقلیم سرد)
اگر ترسیم مقابل را به عنوان آلترناتیو های مکان یابی استقرار خانه ها در اقلیم سرد در نظر بگیریم به تشریح یکایک موقعیت ها می پردازیم : – به دلیل ممانعت از سیل گرفتگی خانه ها از احداث بنا ، در موقعیت ۵ (پایین دره ) احتراز می شود. – موقعیت های ۱و ۴ یعنی بالای کوه به دلیل آنکه اغلب اوقات در معرض بادهای سرد بوده و برف گیر است.آلترناتیوهای مناسبی برای احداث خانه ها محسوب نمی شوند و از طرفی با احداث بنا در بالای کوه دسترسی به آب رودخانه ها که در پایین دره در جریان است ، دشوار می شود. – موقعیت ۳ ، یعنی دامنه رو به شمال به دلیل آنکه در اغلب ساعات روز در سایه واقع می شود ، موقعیت مناسبی برای احداث خانه ها نیست. – تنها موقعیت شماره ۲ دامنه رو به جنوب به دلیل آفتاب گیر بودن و به دلیل آنکه با ایجاد بازشوهای جنوبی ، می توان به میزان قابل توجهی انرژی خورشید را ذخیره کرد ، آلترناتیو مناسبی برای ساخت بنا محسوب می شود.
  • پوشش بام ( اقلیم سرد )
– پوشش خانه ها در اقلیم سرد ایران عمدتا مسطح و تیرپوش است ؛ اما خانه های با سطح شیب دار در کوهپایه های شمالی رشته کوه های البرز مشاهده می شود. – در مناطقی که بام ها تیرپوش هستند ، بدون دست انداز اجرا می شوند تا کار برف روبی آسان تر شده و امکان تابش خورشید نیز فراهم آید. – اگر هدف استفاده از برف به عنوان عایق حرارتی باشد ، بام مسطح می تواند راهکار مناسبی باشد و چنانچه سقف شیب دار انتخاب می شود ، هوای ساکن موجود در بین لایه خارجی و لایه داخلی بام (سقف کاذب) می تواند به صورت عایق حرارتی عمل کند.
  • فرم بناها (اقلیم سرد)
– فرم بناها به فرم مکعب و مکعب مستطیل نزدیک است . در این حالت مساحت سطوح خارجی نسبت به حجم بنا به حداقل می رسد تا از این طریق تبادل حرارتی فضاهای بیرون و درون به کمترین میزان خود برسد و بناها دارای کشیدگی در امتداد محور شرق و غرب هستند. -در خانه های دو طبقه ، طبقه زیرین به دام ها و طبقه فوقانی به اهالی خانه اختصاص دارد و این تفکیک علاوه بر جدایی عملکردها و عرضه های انسان و دام باعث می شود ، دام ها کمتر تحت تاثیر سرمای بیرون باشند و از طرفی گرمای بدن حیوانات در شب های سرد زمستان به طبقات بالاتر که فضای زندگی ساکنین است ، انتقال می یابد. – با احداث قسمتی از فضاهای خانه در زیرزمین به میزان قابل توجهی می توان به تعدیل هوای این فضاها کمک کرد.به دلیل آنکه خاک ، ظرفیت حرارتی بالایی دارد.فضاهایی که در زیرزمین واقع می شوند ، زمستان گرم تر و تابستان ها خنک تر از هوای بیرون هستند.
  • معابر و گذرگاه(اقلیم سرد)
گاهی معابر و گذرها پیچ در پیچ و سرپوشیده هستند که به این گذرهای سرپوشیده دالان می گویند.سقف دالان ها با طاق و تویزه پوشیده می شوند تا نفوذ سرمای بیرون به معابر و خانه ها به حداقل برسد. پیچ در پیچ بودن و سرپوشیده بودن بناها علاوه بر یک راه حل اقلیمی ، یک راه حل امنیتی در مقابل حمله مهاجمان است. نکته : معابر شمالی و جنوبی احداث می شوند تا برف و یخ موجود در معابر با تابش خورشید آب شود.در معابر شرقی و غربی به دلیل ایجاد سایه در معبر در طول روز برف و یخ معابر در ماه های زیادی از فصول سرد سال در معبر باقی می ماند.
  • مصالح ساختمانی (اقلیم سرد)
آنچه که در این اقلیم باید با دقت نظر بیشتری مورد بررسی قرار گیرد ، مصالح مورد استفاده در بدنه دیوارها و جسم ساختمان هاست. در اغلب مناطق و اقلیم ها استفاده از مصالح بوم آورد پیرامون بنا به نحو مطلوبی جواب گوی نیازهای اقلیمی مردمان در منطقه است.مثلا در اقلیم گرم و خشک (خشت و گل که از خاک رس منطقه به دست می آید) و در اقلیم معتدل و مرطوب (چوب که در نواحی معتدل و مرطوب به وفور یافت می شود) ، پاسخگوی خواسته اقلیمی منطقه است. اما در اقلیم سرد ، به خصوص در مناطق کوهستانی گاها بدنه و جسم دیوارها از سنگ ساخته می شود که این کار به دلیل بالا بودن خاصیت انتقال ، حرارت سنگ چندان منطقی نیست .چون تراکم زیاد مولکول های سنگ باعث می شود ،حرارت سریع تر از طریق هدایت از سنگ انتقال یابد و یا به کار بردن سنگ در جسم دیوار تبادل حرارتی فضاهای بیرون با درون افزایش می یابد. در این حالت سرمای بیرون به راحتی وارد فضاهای داخلی می شود و گرمای حاصل از سوخت منابع فسیلی در فضاهای داخلی به محیط بیرون انتقال می یابد.لذا توصیه می شود ، در بدنه دیوارها از خشت و گل که دارای ظرفیت حرارتی بالاست ، استفاده شود. نکته : مطلوب است در اقلیم سرد از مصالح با چگالی و تراکم کم و ظرفیت حرارتی بالا استفاده شود. نکته : کاربرد لاشه سنگ در پای دیوار های خشتی (ازاره دیوار) ، راه حل مطلوبی جهت ممانعت از نفوذ رطوبت صعودی (بالا رونده ) به دیوار های بناست.
  • پوشش سطوح بناها(اقلیم سرد)
پوشش سطوح و بناها از مصالح به رنگ تیره است و سطوح زبر و ناصاف هستند تا در فصل زمستان ، حرارت حاصل از تابش آفتاب به نحو مطلوبی در بدنه دیوارها جذب شود.
  • ویژگی های معماری بومی (تیپولوژی معماری ) در مناطق معتدل و مرطوب
– از مهم ترین مشخصه های اقلیم معتدل و مرطوب بارندگی فراوان در تمام فصول سال است.رطوبت بسیار زیاد هوا از دیگر ویژگی های این اقلیم به شمار می رود ،میزان رطوبت نسبی در منطقه به ۸۰ درصد می رسد. -اعتدال درجه درجه حرارت هوا و کم بودن اختلاف درجه حرارت شب و روز و فصول مختلف سال به دلیل بالا بودن میزان رطوبت هوا در منطقه است.بارندگی فراوان و مجاورت با دریا باعث افزایش میزان رطوبت منطقه می گردد. – به دلیل بالا بودن میزان رطوبت ، ایجاد کوران و تهویه طبیعی از ملزومات و ضروریات مناطق معتدل و مرطوب به حساب می آید. – کوران و تهویه طبیعی و جریان هوا باید در بافت و مجموعه شهری و در تک تک بناها به عمل آید.
  • بافت شهری(مناطق معتدل و مرطوب )
  • بافت شهری کاملا باز و گسترده است تا شرایط برای تهویه و کوران فراهم آید و برای ایجاد بافت باز ، ساختمان ها کاملا مجزا و جدا از هم ساخته می شوند.
  • پلان ها و نقشه ها ( مناطق معتدل و مرطوب)
ساختمان های منطقه دارای پلان های باز و گسترده هستند تا کوران و تهویه طبیعی در کلیه قسمت های بنا انجام شود. – کشیدگی و گستردگی بناها در امتداد دریا (امتداد شرق و غرب) است تا بیش ترین سطح در مقابل نسیم های دریایی فراهم شود. – با ایجاد بازشو های وسیع رو به دریا ، نسیم های دریا به ساحل در داخل بناها جریان می یابد.
  • فرم بنا (مناطق معتدل و مرطوب)
به دلیل رطوبت زیاد ، بناها فرمی کاملا برون گرا دارند.دیوارها و حصارهای حیاط ها کوتاه است تا مانع جریان یافتن هوا نشوند. – به دلیل بالا بودن میزان رطوبت ، هیچ قسمتی از بنا در زیرزمین واقع نمی شود ؛ چون علاوه بر آن که ارتفاع آب های سطحی در منطقه بالاست ؛ تهویه فضای زیرزمین تقریبا غیرممکن است. – کف بناها از زمین جدا می شود و فاصله کف بنا تا سطح زمین بین ۱ تا ۳ متر ، متغیر است.در این حالت علاوه بر آن که با جریان هوا از زیر بنا ، ساختمان خنک می شود ، بنا در ارتفاع بلند تری واقع شده و میزان جریان هوای بیش تری به درون فضاها راه می یابد.
  • بازشوها (مناطق معتدل و مرطوب)
  • در اقلیم معتدل و مرطوب ، مساحت بازشوها بیش از سایر اقلیم هاست.با توجه به شرایط خاص منطقه این بازشوها در کلیه جهت های بنا نصب می شوند تا تهویه طبیعی به حداکثر میزان خود برسد.
  • پوشش بام (مناطق معتدل و مرطوب)
– به دلیل بالا بودن میزان بارندگی ، بام ها شیب دار و با شیب تند اجرا می شوند و بالکن های عریض و سرپوشیده اطراف اتاق ها برای محافظت از باران ایجاد می شود. – پوشش های شیب دار با استفاده از مصالحی چون سفال ، گالی ، کولش برنج و غیره اجرا می شود. – سقف های شیب دار در پاره ای مناطق درجهت غرب تا نزدیکی زمین ادامه دارد تا از نفوذ کج باران به داخل ساختمان جلوگیری شود.
  • مصالح دیوارها
– مصالح ساختمانی مورد استفاده در بدنه دیوارها و جسم ساختمان از مصالح سبک با ظرفیت حرارتی پایین و ضخامت کم انتخاب می شود.مصالح چوبی بیش ترین استفاده را در بدنه دیوارها دارند. – هرچند در برخی مناطق و روستاهای این اقلیم از خشت وگل هم در جسم دیوارها استفاده می شود ، اما به هر تقدیر ، مصالح ساختمانی باید طوری انتخاب شوند که علاوه بر مقاوم بودن، درمقابل رطوبت زیاد منطقه از جریان یافتن هوا به داخل فضاها جلوگیری نکنند.
  • ویژگی های معماری بومی (تیپولوژی معماری ) در مناطق گرم و مرطوب
– شرایط اقلیمی کرانه شمالی خلیج فارس و دریای عمان تا حدی مشابه اقلیم معتدل و مرطوب کشور است و این تشابه عمدتا به دلیل رطوبت زیاد هوا و هم جواری با دریاست. – برخلاف منطقه معتدل و مرطوب ، در منطقه گرم و مرطوب میزان بارندگی بسیار کم بوده و به فصل پاییز و به خصوص زمستان محدود می شود. – بالا بودن میزان رطوبت هوا به دلیل مجاورت با دریا باعث شده است ، اختلاف درجه حرارت شب و روز و فصول مختلف سال بسیار ناچیز باشد. – در اقلیم گرم و مرطوب برخلاف اقلیم معتدل و مرطوب ، کوران و تهویه طبیعی به ساعات خاصی از روز و شب که گرمای هوا زیاد بالا نیست ، محدود می شود.
  • بافت شهری
– بافت شهری نیمه متراکم و نیمه فشرده است و بافت روستاها نیمه باز و فضاها نیمه محصور هستند. – بافت نیمه متراکم باعث می شود ، علاوه بر آن که سایه بر روی سطوح و نماها ایجاد شود ، در مواقع ضروری امکان جریان هوا در داخل بافت فراهم آید. – گسترش روستاها و شهرها در امتداد کنار ساحل و رو به دریا امکان استفاده از نسیم های دریایی را فراهم می آورد.
  • فرم بناها
– از دیگر مشخصه های معماری بومی منطقه ، ایجاد سایه بر روی سطوح و نماها با استفاده از ایوان های عریض و سرپوشیده مقابل خانه ها است. – در اقلیم گرم و مرطوب عمدتا فضاهای زندگی در طبقات بالاتر از همکف در نظر گرفته می شود تا بیشتر در معرض وزش باد باشد و طبقه همکف که در معرض رطوبت زمین است ، عمدتا جنبه خدماتی داشته و در اغلب ساعات روز مورد استفاده نیستند. – فضاهایی از قبیل سرویس های بهداشتی و انبار و آشپزخانه عموما در طبقه همکف در نظر گرفته می شود. – به دلیل رطوبت بیش از حد زمین احداث فضاهای زیرزمینی در این مناطق به دور از منطق است. – خانه ها دارای حیاط مرکزی و نیمه درون گرا هستند. – به دلیل استفاده از نسیم های دریایی ، بادگیر ها با دهانه های وسیع و رو به دریا احداث می شوند و در برخی موارد این بادگیر ها یک طرفه هستند.
  • بازشوها
– در اقلیم گرم و مرطوب بازشوها ابعاد وسیعی دارند اما فقط زمانی قابل استفاده هستند که محیط بیرون همراه با گرمای زیاد نباشد.با ایجاد بازشوهای وسیع رو به دریا می توان از نسیم های دریا به ساحل سود جست. – در فصل تابستان و در ساعاتی از روز که گرمای هوا و رطوبت در حداکثر میزان ممکن است و شرایط محیط بیرون خانه ، غیرقابل تحمل است ، باید بازشوها کاملا بسته نگه داشته شود . در این شرایط کولر گازی ، وسیله مطلوبی برای خنک کردن فضاهای داخلی خانه محسوب می شود. – ایوان های وسیع و سرپوشیده رو به دریا علاوه بر آن که در معرض وزش نسیم های دریایی هستند ، محیط سایه دار و دل پذیری را جهت دیدن مناظر دریایی فراهم می کنند. – جهت حداکثر استفاده از نسیم ها و کوران ، ارتفاع اتاق ها و پنجره ها کشیده و بلند است و ایوان ها وسیع و مرتفع هستند.
  • پوشش بام ها
– پوشش بام ها مسطح است و اهالی منطقه شب ها را در پشت بام خانه ها می خوابند. – بام ها دارای جان پناه مشبک هستند تا علاوه بر محفوظ ماندن ساکنین از دید اطراف ، کوران هوا از طریق شبکه های جان پناه به راحتی امکان پذیر باشد.
  • مصالح ساختمانی
– با توجه به تعادل دمای هوا ، استفاده از مصالح با ظرفیت حرارتی بالا منطقی نیست . – استفاده از چوب در بدنه و جسم دیوارها راه حل مناسبی جهت ممانعت از ورود حرارت به داخل بناها است. – دلیل کمبود چوب ، بناها غالبا از خشت و گل و مصالح بنایی که دارای ظرفیت حرارتی زیادی هستند ساخته می شود اما پیشنهاد می شود حتی الامکان برای ساخت خانه ها از مصالح سبک با ظرفیت حرارتی پایین استفاده شود. در اقلیم گرم و خشک به دلیل خشکی هوا آب موجود در فضاها با سرعت بیش تری تبخیر می شود و باعث ایجاد برودت تبخیری و همچنین باعث افزایش رطوبت نسبی هوا می شود و با کاستن خشکی و گرمای هوا ، محیط برای ساکنین مطبوع می شود. اما در اقلیم جنوبی کشور که دارای آب و هوای گرم و مرطوب است ، به دلیل میزان بالای رطوبت هوا و اشباع هوا از بخار آب ، تبخیر آب به سختی امکان پذیر است و از طرفی ایجاد حوض و فواره باعث افزایش رطوبت شده و شرایط را برای ساکنین سخت تر می کند و ایجاد برودت تبخیری در این اقلیم امکان پذیر نبوده و منطقی نیست ؛ به همین دلیل بادگیری مناطق گرم و مرطوب ، فقط به روش جابه جایی (Convection) به خنک سازی محیط داخلی کمک می کنند. بندر لنگه و بندر کنگ که در شش کیلومتری بندر لنگه واقع است ، دارای بهترین نمونه بادگیری مناطق گرم و مرطوب با منطقه گرم و خشک در آن است که در مناطق گرم و مرطوب برودت هوا فقط به روش جابه جایی انجام می گیرد و بادگیری های مناطق گرم و مرطوب دارای دهانه ها یوسیع تری نسبت به بادگیرهای مناطق گرم و خشک هستند. در مناطق مجاور خلیج فارس ، بادها و نسیم های دریایی از سرعت و قدرت کمتری برخوردارند و مطلوب است بادگیرها ، حجیم تر و دارای دهانه های وسیع تری باشند تا میزان جریان هوای بیش تری به درون فضاها منتقل شود.گاهی سطح دهانه بادگیرها در این مناطق به بیش از ۹ متر مربع می رسد و کل بام اتاق را می پوشاند. هرچه از ساحل دورتر می شویم ، تعداد و ابعاد بادگیرها کاهش می یابد و در برخی موارد این بادگیرها از بدنه ساختمان حذف می شوند.
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها