سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

مشخصات طرح كالبدي ملّی ايران

مشخصات طرح كالبدي ملّي ايران

 

1 3 –  شكل گيري

“در خرداد ماه سال 1369 تهيّه چارچوب  نظري و شرح خدمات “طرح پيشنهادي  سرزمين” يا “طرح كالبدي ملّي و منطقه اي” از سوي واحد شهرسازي و معماري وزارت مسكن و شهرسازي به مهندس مشاور واگذار شد و نتيجه مطالعات مشاور در مهر ماه 1369 زير عنوان ” طرح ريزي كالبدي : ملّي و منطقه اي، چهار چوب نظري و شرح خدمات” انتشار يافت.

پس از آن مسؤلان وزارت مسكن و شهرسازي به منظور اجراي طرح پيشنهادي مطالعات را به صورت اماني و با بستن قرارداد با گروههاي تخصصي در واحد شهرسازي و معماري به موقع اجرا گذاردند. از جمله گروهي نيز مأمور تلفيق و يكپارچه  كردن اين مطالعات و تهيّه سند نهايي طرح كالبدي ملّي شد.

نخستين قرارداد با گروه هاي تخصصي در تير ماه 1370 بسته شد.. و آخرين قرارداد در اسفند ماه سال 1371 به مرحله امضاء رسيد.. بنابراين، آغاز واقعي طرح كالبدي ملّي ايران را مي توان آبان ماه سال 1370 دانست”(ط ك م ا.ج1. ص1-1).

2 3 –  پيشينه  برنامه ريزي فضايي ملّي در ايران

(ط ك م ا ) درباره پيشينه  و سير زماني برنامه ريزي فضايي به موارد زير اشاره دارد.

” قانون ” تغيير نام وزارت آباداني و مسكن به وزارت مسكن و شهرسازي و تعيين وظايف آن” كه در تيرماه سال 1353 تصويب شد براي نخستين بار ” تهيّه طرح جامع سرزمين” را از وظايف اين وزارتخانه قلمداد كرد.

اما در همان سال شوراي اقتصاد، مسؤليت  تهيّه طرح مشابهي را، كه اين بار “طرح آمايش سرزمين ” ناميده شده بود، به سازمان برنامه و بودجه تفويض كرد.

در سال 1354 گزارش مرحله نخست آمايش سرزمين انتشار ياقت. دو سال بعد يعني در سال 1356 نتايج مرحله دوم استراتژي دراز مدت آمايش سرزمين نيز منتشر شد.

فعاليت سازمان برنامه و بودجه، در زمينه طرح آمايش، پس از انقلاب نيز همچنان ادامه يافت و سرانجام در اواسط دهه 60 نتايج مطالعاتي كه زير عنوان “طرح پايه آمايش سرزمين اسلامي” توسط دفتر برنامه ريزي منطقه اي انجام گرفته بود انتشار يافت (ج 1 ص 1-2 و1 -3) .

“وزارت مسكن و شهرسازي نيز در سال 1366 مطالعات منطقه گيلان و مازندران، و در سال 1369 قرارداد تهيّه طرح منطقه اي سيستان، و سر انجام طرح  كالبدي ملّي را در دستور كار خود قرار داد.

” در سال 1371 شوراي عالي اداري تكليف تقسيم كار ميان سازمان برنامه و بودجه و وزارت  مسكن و شهرسازي را روشن ساخت، و قرار بر اين شد كه سازمان برنامه و بودجه مسؤل انجام مطالعات آمايش سرزمين، و وزارت مسكن و شهرسازي متصّدي تهيّه طرح كالبدي ملّي و منطقه اي باشد”.

“بنابراين، بررسي هاي طرح كالبدي ملّي با اين فرض انجام مي گيرد كه مسؤليت  كلي مطالعات آمايش سرزمين با سازمان برنامه و بودجه است و در آنجاست كه با گردآوري برنامه هاي وزارتخانه ها و ديگر سازمان هاي اجرايي، سياست هاي كلّي و خط مشي هاي اساسي توزيع فضايي فعاليت ها تعيين مي شود” (ص 1-3 ج 1).

3 3 –  هدف هاي طرح كالبدي ملّي ايران

انديشه تهيّه طرح كالبدي در سطح ملّي، منطقه اي و محلّي، و احساس نياز به اين مطالعات، بر اثر رويارويي با دشواريهايي چند پديدار شد. اين دشواري ها عبارتند بودند از:

– رشد انفجاري جمعيت شهري؛

– گستردگي نياز به شهرسازي جديد؛

– نارسايي گسترش خود جوش (ارتجالي) شهرها؛ كه منجر مي شد به:

/ تخريب منابع طبيعي ، محيط زيست و ميراث فرهنگي؛ و

/ نا ايمني از نظر سوانح طبيعي؛

– فقدان مطالعات بالادست طرح هاي جامع شهري؛

– فقدان مطالعات پايه براي شهرسازي؛

– فقدان نقشه هاي كاربري و مقررات احداث بنا براي زمين هاي سراسر كشور.

با توجه به ملاحظات ششگانه بالاست كه هدف هاي طرح كالبدي ملّي ايران به صورت مشخص در سه هدف  زير خلاصه شده است:

يكم) مكان يابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهرك هاي جديد.

دوم) پيشنهاد شبكه شهري آينده كشور، يعني اندازه شهرها، چگونگي استقرار آنها در پهنه كشور و سلسه مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل مديريت سرزمين و امر خدمت رساني به مردم.

سوم) پيشنهاد  چهارچوب  مقررات ساخت و ساز در كاربريهاي مجاز زمين هاي سراسر كشور (ط ك م ا. ج1. ص 1-17 و 1-18) .

تمامي مطالب طرح كالبدي ملّي، ضمن توليد برخي اطلاعات پايه (مانند نقشه پراكندگي صنايع ، شهرك هاي صنعتي ، نقشه گسل ها و مراكز زمين لرزه ، پهنه بندي خطر زلزله، پهنه بندي اقليم آسايش و اقليم ساختمان، مطالعات يكنواخت پراكنش جمعيت، نقشه كاربري و پوشش زمين ها، نقشه قابليت اراضي، نقشه ها ي منابع آب و هزينه تجهيز آب و…) كه هر يك به تنهايي براي هر گونه فعاليت شهرسازي و به طور كلي ساختماني مفيدند، صرفاً براي پاسخگويي به سه هدف بالا تهيه شده اند. اين امر، جهت گيري مطالعات را مشخص كرده است.

به عنوان مثال، در طرح ريزي كالبدي هدف بخش كشاورزي، تنها تحديد حدود زمين هاي زير كشت و آيش آبي و ديم و پوشش جنگل و مرتع از سويي و تشخيص قابليّت بالقوه  زمين براي همين كاربريها از سوي ديگر است.

در مطالعات هواشناسي نيز هدف پهنه بندي سرزمين از نظر خوش آب و هوايي يا سكونت پذيري به عنوان يكي از معيارهاي مكان يابي شهرهاست. افزون بر اين، نياز به انرژي (برحسب واحد درجه_ روز) براي گرمايش و سرمايش نيز بررسي مي شوند تا اولاً مكان يابي با توجه به لزوم صرفه جويي در انرژي امكان پذير باشد و ثانياً اطلاعاتي كه براي “طراحي همساز با اقليم” لازم هستند، فراهم گردد.

به همين روال، در مطالعه شبكه ترابري، كوشش بر اينست كه با بررسي شبكه راههاي موجود و برنامه ريزي شده (توسط سازمانهاي مسؤل)، تأثير آنها در آرايش فضاي كشور، و به ويژه در سلسله مراتب شهرها، معلوم گردد.. (ط ك م ا. ج1. ص 1-18).

4 3 –  سطوح مطالعات در طر ح كالبدي ملّي ايران

مطالعات طرح كالبدي در سه سطح ملّي، منطقه اي و محلّي، به شرح زير، انجام مي گيرد.

رديف سطوح مقياس نقشه
1 مطالعات ملّي 1000000 : 1  –   250000 :1
2 مطالعات منطقه اي 250000 : 1   –   50000 : 1
3 مطالعات محلّي 25000 : 1   –   2000 : 1

( ط ك م ا  ) اساساً يك طرح كالبدي در سطح ملّي است. “در سطح  ملّي، اصولاً مطالعات براي رسيدگي به موضوع هايي است كه تصميم گيري درباره آنها تنها در اين سطح امكان پذير است. از اين شمار مي توان موضوع تخصيص جمعيت شهري به مناطق گوناگون ، تدوين شبكه شهرهاي اصلي كشور و تمركز زدايي را نام برد. اما، به دليل سرشت برخي از بررسيها، امكان تحقّق  آنها در سطح ملّي وجود ندارد. براي مثال بررسي سيل، نياز به نقشه هاي به مراتب بزرگتر از مقياس ملّي دارد كه بهتر است انجام آنها به مطالعات پايين تر از سطح ملّي (در مقياس 50000 : 1) موكول گردد.. (ط ك م ا.ج 1. ص1- 21).

5 3 –  مطالعات طرح كالبدي ملّي ايران

مطالعاتي كه در مقياس ملّي براي پاسخگويي به هدف هاي طرح كالبدي انجام گرفته اند عبارتند از:

1- جمعيت و فضا 8- شبكه ارتباطات 15- لرزه زمين ساخت
2- صنعت و فضا 9- شبكه مخابرات 16- لرزه شناسي مهندسي
3- آب مورد نياز شهرها 10- تمركز زدايي و پيامد كالبدي آن 17- ناهمواري ها
4- منابع آب و توزيع جمعيت 11- محروميت زدايي و پيامد كالبدي آن 18- تقسيمات فرعي سرزمين
5- قابليّت زمين ها 12- اقتصاد و فضا 19- اثرات گسترش در ارتفاع
6- كاربري زمين ها 13- شبكه شهري  
7- انرژي و فضا 14- آب و هوا و اقليم  

( ط ك م ا ) ، در مطالعات انجام شده به پاره اي نتيجه گيري ها و روش ها و الگوها براي پاسخگويي به اهداف سه گانه خود در سطح ملّي، دست مي يابد كه بخش هايي از طرح هاي ناحيه اي نيز بايستي با استفاده از همين روش ها و الگوها و دستاورد هاي طراحي كالبدي، به نتايج دقيق تر در سطح منطقه اي محلّي برسند.

در بررسي وضع موجود منطقه البرزجنوبي، در انتهاي هر مبحث، تحليل ها و پيشنهاد هاي طرح كالبدي ملّي ايران، در ارتباط با همان مبحث نيز ارائه مي گردد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها