سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

سلسله مراتب طرح های توسعه منطقه ای و شهری و تعریف آنها

سلسله مراتب طرحهاي شهري

    به موجب آئين­نامه بررسي و تصويب طرحهاي توسعه و عمران محلي، ناحيه­اي، منطقه­اي و ملي و مقررات شهرسازي و معماري کشور مصوب 12/10/78 هيأت وزيران، سطوح مختلف برنامه­ريزي فضائي و کالبدي کشور در 13 لايحه مختلف تعريف و طبقه بندي شده است:

  • طرح جامع سرزمين
  • طرح هاي کالبدي ملي و منطقه اي
  • طرح توسعه و عمران (جامع) ناحيه اي
  • طرح مجموعه شهر
  • طرح ساماندهي فضا وسکونتگاههاي روستائي
  • طرح جامع شهر
  • طرح هادي شهر
  • طرح تفصيلي
  • طرح هادي روستا
  • طرحهاي ويژه
  • طرح شهرهاي جديد
  • طرح شهرکهاي مسکوني
  • طرح ساير شهرکها (صنعتي، توريستي، تفريحي و…) (وزارت مسکن و شهرسازی، 1387، ص 44).

 

  • طرح آمايش سرزمين

    اگرچه طرح آمايش سرزمين جزء طرح هاي توسعه شهري محسوب نمي­شود اما در سياستگذاري توسعه شهري مي­تواند بسيار موثر باشد. طرح آمايش سرزمين به معناي تعيين استراتژي­هاي توزيع فضايي جمعيت و فعاليت در پهنه سرزمين است و کليه دستگاههاي اجرايي کشور موظف به رعايت مقررات طرح آمايش سرزمين هستند. آمايش سرزمين قسمتي از برنامه درازمدت کشور خواهد بود. طرح آمايش سرزمين به وسيله معاونت برنامه­ريزي و نظارت راهبردي كشور، با همکاري دستگاههاي ذيربط کشور تهيه مي­شود و پس از تصويب هيئت وزيران به وزارتخانه­ها و سازمان­هاي ذي ربط ابلاغ مي­گردد ( برآبادي، 1384، ص 7).

  • طرح کالبدي ملي و منطقه­اي

    اين طرح با هدف مکان­يابي براي گسترش شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهرک­هاي جديد، پيشنهاد شبکه شهري آينده کشور يعني اندازه شهرها، چگونگي استقرار آنها در پهنه کشور و سلسله مراتب شهرها به منظور تسهيل و مديريت سرزمين و امر خدمات­رساني به مردم و پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت وساز در کاربري هاي مجاز زمين­هاي سراسر کشور تهيه مي شود. طرح کالبدي در دو سطح ملي و منطقه­اي تهيه مي شود، که در سطح ملي تهيه شده و در سطح منطقه­اي براي چند منطقه انجام شده است. طرح کالبدي به وسيله وزارت مسکن و شهرسازي تهيه مي­شود و پس از بررسي در کميته فني شوراي عالي شهرسازي و معماري، به تصويب اين شورا مي­رسد. در واقع طرح کالبدي به عنوان طرح فرادست در تهيه طرح­هاي توسعه شهري کشور مطرح است (همان منبع، ص 107).

  • طرح جامع شهرستان

طرحي است که با شناخت چگونگي استقرار عوامل زيستي (انسان، فضا، فعاليت) در محيط جغرافيايي در وضع موجود، تحليل برنامه­ها و گرايش­ها و روندهاي موجود رشد و توسعه و پيش­بيني و تشخيص الزامات و اولويت­هاي آن و امکانات و محدوديت­هاي آينده، به تدوين سياست­ها و ارائه راهبردها در مقياس يک يا چند شهرستان مي­پردازد و نيز با ارائه الگوي کالبدي تحت عنوان الگوي توسعه شهرستان، به هدايت و کنترل رشد و توسعه و استقرار مطلوب مراکز جديد سکونت، کار و فعاليت و تفريح و مناطق حفاظتي و همچنين توزيع متناسب خدمات براي ساکنان شهرها و روستاها مي­پردازد. طرح جامع شهرستان را وزارت مسکن و شهرسازي تهيه مي­کند و شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران آن را به تصويب مي­رساند.

طرح­هاي کالبدي ملي و منطقه­اي در اساس بر مبناي راهبردهاي طرح آمايش سرزمين شکل مي­گيرند و به مرحله اجرا درمي آيند. اين طرح ها با هدف مکان­يابي براي گسترش شهرهاي آينده موجود و ايجاد شهرها و شهرک­هاي جديد، پيشنهاد شبکه شهري آينده کشور و سلسله مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل مديريت سرزمين و امر خدمات رساني به مردم و پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت وساز در کاربري­هاي مجاز سرزمين­هاي سراسر کشور، تهيه مي­شوند.

طرح هاي کالبدي در دو سطح ملي و منطقه اي به وسيله وزارت مسکن و شهرسازي تهيه
مي­شوند و به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران مي­رسند و به عنوان طرح فرادست در تهيه طرح هاي توسعه شهري کشور عمل مي­کنند.

هدف­ طرح­هاي کالبدي ملي و منطقه اي به صورت مشخص در سه وظيفه زير خلاصه شده است:

الف: مکان­يابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهرک هاي جديد.

ب: پيشنهاد شبکه شهري آينده کشور، يعني چگونگي استقرار آنها در پهنه کشور و سلسله مراتب ميان شهرها، به منظور تسهيل مديريت سرزمين و امر خدمت­رساني به مردم.

ج: پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت وساز در کاربري هاي مجاز زمين هاي سراسر کشور.

  • طرح جامع شهري ( Master plan )

    طرح جامع شهر عبارت است از طرح بلند مدتي که در آن نحوه استفاده از اراضي و
منطقه­بندي مربوط به حوزه­هاي مسکوني، صنعتي، بازرگاني، اداري، کشاورزي، تاسيسات و تجهيزات و تسهيلات شهري و نيازمندي­هاي عمومي شهري، خطوط کلي ارتباطي و محل مراکز انتهاي خط (ترمينال) و فرودگاه ها و بنادر و سطح لازم براي ايجاد تاسيسات و تجهيزات و تسهيلات عمومي مناطق نوسازي، بهسازي و اولويت­هاي مربوط به آن تعيين مي­شود و ضوابط و مقررات مربوط به کليه موارد فوق و همچنين ضوابط مربوط به حفظ بنا و نماهاي تاريخي و مناظر طبيعي تهيه و تنظيم مي­گردد.

    در واقع طرح­هاي جامع در دو مرحله تهيه مي­شوند. مرحله اول شامل انجام بررسي­ها، شناخت وضع موجود شهر مانند مطالعات جغرافيايي، اقليمي، تاريخي و بررسي ويژگي­هاي اقتصادي، اجتماعي و کالبدي شهر و در بخش آخر اين مطالعات جمع­بندي و تجزيه و تحليل مي باشد. در مرحله دوم، طرح کالبدي شهر و گزارش هاي مربوطه ارائه مي­شود.

    طرح جامع شهري، به منظور تدوين برنامه و تعيين جهات توسعه شهر و تأمين نيازمنديهاي آن بر مبناي پيش­بيني­ها و اهداف توسعه شهري، تهيه مي­شود. طرح جامع بيشتر در مورد شهرهاي بزرگ و يا شهرهايي كه بيش از 25000 نفر جمعيت دارند، به مرحله­ انجام درمي­آيد.

    در حقيقت، طرح جامع را مي­توان سيستمي دانست كه خط مشي اصولي و كلي
سياست­هاي شهري را تعيين مي­كند. از طرف ديگر، طرح جامع را مي­توان منطقي جهت انتخاب الگوي صحيح استفاده از اراضي شهري دانست.

روش مطالعه و انجام يك طرح جامع شهري، عبارت است از مطالعه وضع موجود، تجزيه تحليل و نتيجه­گيري از وضع موجود، تعيين اهداف و اولويتها، انجام پيش­بيني­هاي لازم، ارائه طرحها و برنامه­هاي توسعه شهري و اجراي آنها.

    طرح جامع شهري، بيشتر به منظور ترويج ضوابط شهرسازي، كنترل توسعه شهرها، گرايش به نظام برنامه­ريزي و هماهنگ­سازي بخشهاي مختلف اقتصادي و اجتماعي، با توجه به كيفيت محيط زيست و بر اساس شناخت حوزه­هاي نفوذ طبيعي، اجتماعي و اقتصادي شهرها تهيه
مي­شود. با توجه به تعاريف مذکور ويژگي­هاي اساسي طرح جامع شهري را چنين مي­توان برشمرد: الف ) طرح جامع، طرحي است کالبدي- فضايي که با بهره­گيري از تحولات اجتماعي، اقتصادي و سياسي جامعه شهري، به بهبود سازمان فضايي شهر و رفاه اجتماعي مردم
مي­پردازد. ب) طرح جامع از نظر زمان ميان مدت و به لحاظ مقياس برخورداري كلي است و سياست­هاي كلي توسعه شهر را تا مدت ده سال تعيين مي­نمايد.

پ) در طرح جامع نه تنها خود طرح، بلکه منطقه آن نيز مورد توجه قرار مي­گيرد.

ت) طرح جامع وسيله­اي است براي سهل كردن تصميم­گيري و سياست­گذاري؛ كه نقش هدايتي آن از جنبه­هاي با ارزش طرح است.

پس از انقلاب نام طرح­هاي جامع به طرح هاي توسعه و عمران و حوزه نفوذ شهرها تغيير و مراحل کار از دو مرحله به چهار مرحله افزايش يافت.

مقياس نقشه هاي شهري، در طرح هاي جامع شهري اغلب 10000/1 ، 5000/1 ، 2500/1 است.
– طرح تفصيلي شهري ( Detailed plan )

طرحي است که بر اساس معيارها و ضوابط کلي طرح جامع، نحوه استفاده از زمين­هاي شهري را در سطح محلات مختلف شهر و موقعيت و مساحت دقيق زمين براي هر يک از آنها و وضع دقيق و تفصيلي شبکه عبور و مرور و ميزان تراکم جمعيت، تراکم در واحدهاي شهري،
اولويت­هاي مربوط به مناطق بهسازي، توسعه و حل مشکلات شهري و موقعيت کليه عوامل مختلف شهري در آن تعيين مي­شود.

طرح تفصيلي متعاقب طرح جامع شهري و به منظور انجام برنامه هاي اجرايي تصويب شده اين طرح صورت مي­پذيرد.

طرح تفصيلي در حقيقت، تنظيم برنامه هاي مفصل و انجام اقدامات جزء به جزء در مناطق و محلات شهري و طراحي آنهاست.

طرح تفصيلي شامل چهار مرحله زير مي­باشد:

  • مرحله بازشناسي
  • مرحله تثبيت برنامه­ها و طرح­هاي اجرايي
  • مرحله تشخيص و تعيين اولويت­ها
  • مرحله انجام و اجراي محتواي طرح و كاربرد اراضي

اندازه نقشه­ها در طرح هاي تفصيلي معمولاً 500/1 ، 1000/1 ، 2000/1 است.

– طرح هادي شهري ( Guide plan )

    طرح هادي شهري بيشتر براي شهرهاي كوچك و شهرهايي كه تا حدود 25000 نفر جمعيت دارند، تهيه مي­شود.

    طرح هادي در حقيقت تعيين­كننده اصول كلي توسعه شهرهاست. در اين طرح بيشتر هدايت توسعه شهرها مورد توجه قرار دارد. از طرح هادي مي­توان به عنوان برنامه راهنماي توسعه شهر نام برد.

    اين طرح، برنامه­ي قبل از اجراي طرح جامع است. طرح هادي براي شهرهايي تهيه مي­گردد كه يا فاقد بودجه طرح جامع مي­باشند و يا امكان اجراي طرح جامع در آنها، فراهم نشده است.
طرح هادي در كشور ما، داراي سابقه طولاني­تري نسبت به طرح جامع است؛ سازمان مسئول طرحهاي هادي شهري نيز وزارت كشور مي­باشد.

– طرح مجموعه شهري

    اين طرح براي شهرهاي بزرگ و شهرهاي اطراف آنها تعبيه مي­شود. مجموعه شهري تهران و شهرهاي اطراف آن شامل شهرهاي واقع در شهرستان تهران است و محدوده مجموعه شهري ساير شهرهاي بزرگ (مشهد، اصفهان، تبريز و شيراز) به پيشنهاد وزارت مسکن و شهرسازي و تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران تعيين مي­شود.

طرح­هاي مجموعه شهري را وزارت مسکن و شهرسازي تهيه مي­کند، که سپس به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران مي­رسد و وزارت کشور اجراي آن را برعهده مي­گيرد.

  • طرح شهرهاي جديد

    اين طرح براي ايجاد شهرهاي جديد در قالب طرح­هاي کالبدي ملي و منطقه اي و جامع ناحيه­اي، و ضرورت و ضرورت و مکان ايجاد آنها، با سقف جمعيتي و نوع فعاليت معين به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران خواهد رسيد و متعاقب آن مي­بايست به مانند ساير شهرها براي آنها طرح جامع و تفصيلي تهيه شود.

    براي احداث هر شهر جديد، شرکت عمران شهرهاي جديد با توجه به مقررات اقدام به تأسيس شرکت مي­­کند يا اجراي پروژه را به عهده يکي از شرکت­هاي موجود وابسته به خود مي­گذارد. تهيه طرح جامع و تفصيلي شهر جديد بر عهده شرکت عمران شهرهاي جديد و تصويب آن بر عهده شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران است.

  • طرح شهرک هاي مسکوني

    طرحي است که براي ايجاد يک مرکز جمعيتي جديد در خارج از محدوده قانوني و حريم شهرها با شرايط و ضوابط مندرج در آيين نامه مربوط به استفاده از اراضي بنا و تأسيسات در خارج از محدوده قانوني و حريم شهرها، مصوب 1355، تهيه مي شود (همان منبع، ص 107).

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها