سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تعریف شهرهای جدید و سابقه ایجاد آنها

1-1      تعاريفي از شهرهاي جديد

  • شهر جديد، اجتماعي خود اتكاست با جمعيت و ساخت مشخص، با فاصله اي معين از مادرشهر، داراي برنامه ريزي از پيش تعيين شده، اهداف معين و همچنين داراي تمام تسهيلات لازم براي محيطي مستقل.
  • شهرهاي جديد محيط هاي برنامه ريزي شده اي هستند كه آگاهانه و بر اساس اهداف روشن ايجاد مي شوند.
  • شهرهاي جديد، شهرهاي كوچك مقياسي هستند كه گرداگرد شهر مادر شكل مي گيرند. اين شهرها براي تمركززدايي كالبدي، اقتصادي و اجتماعي در ناحيه شهري شهرهاي بزرگ طراحي مي شوند تا با وجود جاذبه نزديكي به شهرهاي بزرگ، جمعيت تشويق به خروج از مادر شهر شوند تا اسكان به همراه اجراي برنامه هاي توسعه اقتصادي اجتماعي فراهم آيد. بدين ترتيب جذب سرريز هاي جمعتي، سازماندهي فضايي مادر شهر و ناحيه شهري، بهبود وضعيت محيط كار و زندگي سالم و اجتماعي كامل ميسر مي شود(رجايي و زحمتكش، 1387).

تعريف قانوني و رسمي شهرهاي جديد طبق ماده 1 آيين نامه احداث شهرهاي جديد (مصوب مورخ 25/6/11381 هيئت دولت جمهوري اسلامي ايران) به شرح ذيل است:

” شهر جديد به مكاني اطلاق مي شود كه در محدوده آن براي اسكان و فعاليت جمعيتي بيش از پنجاه هزار نفري يا دست كم 10 هزار واحد مسكوني به اضافه ساختمان ها و تأسيسات مورد نياز عمومي، و اقتصادي  ساكنان در خارج از حوزه شهري و حريم استحفاظي شهرهاي موجود پيش بيني شده باشد.”

شهرهاي جديد در نظام هاي اجتماعي اقتصادي جهان و با توجه به تحولات نظري بسيار دگرگون شده اند، و بدين ترتيب هنوز تعريف دقيق و جامعي براي شهرهاي جديد به دست داده نشده است ؛ اما به هر حال مي توان تعاريف زير را كم و بيش براي آنها پذيرفت:

1- بر اساس لايحه شماره 22214/19495 مورخ 30/5/79 دولت، در مورد ايجاد شهرهاي جديد كه در جلسه علني روز يكشنبه مورخ 16/10/80 مجلس شوراي اسلامي با اصلاحاتي تصويب گرديد و به تاييد شوراي نگهبان رسيد، شهر جديد اينگونه تعريف شده است: «شهر جديد به نقاط جمعيتي اطلاق مي گردد كه در چارچوب طرح مصوب شوراي عالي شهر سازي و معماري ايران در خارج ازمحدوده قانوني و حريم استحفاظي شهرها(هر كدام كه بزرگ تر باشد)براي اسكان حداقل سي هزارنفر، به اضافه ساختمان هاو تاسيسات مورد نياز عمومي، خدماتي، اجتماعي و اقتصادي ساكنان آن پيش بيني مي شود (شركت عمران شهرهاي جديد، 1380،1).

2-شهر جديد شهري است كه از نظر اشتغال و خدمات تا حد امكان خودكفا بوده و به شهرمادر وابستگي نداشته باشد (رهنمايي وديگران، 1383،113).

3-شهرهاي جديد محيط هاي برنامه ريزي شده اي هستند كه آگاهانه و براساس اهداف روشن ايجاد مي شوند(رجايي و ديگران، 1384، 220).

4-نوشهرها زيستگاه هايي هستند كه باخواست دولت ها به عنوان پاسخي براي مشكلات حاشيه هاي.

5-بر مبناي آئين نامه مصوب سال 1371 هيئت وزيران شهر جديد در ايران ،به مكاني اطلاق مي شود كه در محدوده اي آن براي اسكان و فعاليت جمعيتي بيش از پنجاه هزار نفر يادست كم ده هزار واحد مسكوني به اضافه‌ي ساختمانها و تاسيسات مورد نياز عمومي، اجتماعي و اقتصادي ساكنان آن درخارج از حوزه شهري و حريم استحفاظي شهرهاي موجود پيش بيني شده باشد..

6-شهرهاي جديد ،اجتماعهاي برنامه­ريزي شده­اي است كه در پاسخ به اهداف از پيش تعيين شده ايجاد مي شود. (زياري،1383، 5).

بنابر تعاريف مذكور ،شهرهاي جديد داراي تاريخ تولد مشخصي هستند و درزمان كوتاه و معيني ساخته مي شوند . اين گونه شهرها درتضاد كامل با پيدايش وتحول شهرهاي متراكم هستند و بر اساس يك هسته ، پيش از آنكه به وجود آيند تشكيل مي شوند و به كندي رشد مي كنند. معمولاً برنامه ريزي شهر جديد مبتني بر پيش بيني جمعيت است تا اين جمعيت تخميني ،پايه ايي براي پيش بيني نيازهاي كالبدي ، اقتصادي و اجتماعي آينده باشد. طراحي و ساخت شهرهاي جديد بيشتر در زمين هاي بكر و كشت ناشدني و بدون هسته اوليه صورت مي گيرد.

1-2      سابقه تاریخی شهرهای جدید

احداث شهرهاي جديد به عنوان برنامه‌اي در جهت تحقق‌بخشي از سياست حكومت‌ها از سابقه‌اي بس طولاني برخوردار است. احداث شهرهاي جديد در جهان به گذشته‌هاي دور و همسنگ با تاريخ و شهرنشيني در جهان باز مي‌گردد. سکونت و اسكان آدمي اولين نياز مادي انسان به سوي تمدن بود. عظمت شهرهاي كهن، شكوه و جلال فرهنگ‌هاي دوران باستان، ارتباط ناگسستني با تداوم و گسترش هر و شهرنشيني داشته است. شهرهاي جدید در طول تاریخ زادگاه مدنیت و شهرنشینی بوده‌اند. آن‌ها که حول یک پرستش گاه شکل گرفته و یا به عنوان مقر حکومت بوده‌اند، و چه آن‌هایی که با ملاحظات نظامی احداث شده‌اند؛ همگی شهر جدیدي بوده‌اند که تاریخ شهرسازي و شهرنشینی را رقم زده‌اند. بعضی از این شهرها از بین رفته و برخی دیگر به شهرهاي بزرگ امروز تبدیل شده‌اند.

آدمیان اعصار گذشته بر این کهنه خاکدان اینجا و آنجا بارها بدین کار دست یازیده‌اند و محیط بکر پیرامون خود را برابر نیازهاي خویش و با تکیه بر دانش و پیشرفت فنی جامعه اي که بدان تعلق داشته‌اند، قابل سکونت کرده، در آن زیسته و زندگی را به فرزندان خود سپرده‌اند. از این رو گرچه شهرسازي با ظهور نظام سرمایه داري رشدي در خور توجه یافته و جامعه شهري به نظام غالب اجتماعی بدل گشته است، لیکن حرفه اي قدیمی بشمار می‌رود.

تاریخ شهرسازي بیانگر قدمت دیرینه اندیشه ایجاد شهرهاي جدید در ذهن انسان است. ایجاد شهرهاي جدید توسط مصریان، رومیان و ایرانیان در اعصار گذشته، مبین این واقعیت است که ایجاد شهري از اساس بر پایه نقشه اي آگاهانه و از پیش طراحی شده سابقه اي کهن دارد. ابداعات مصریان در اصول منطقه بندی (Zoning) طراحی هگمتانه و شهرهاي یونانی آکروپولیس و ارك تیئون نمایان گر اندیشیده بودن ساخت بسیاري از این شهرهاست( مجیدی، 1393: 31).

ارسطو در کتاب سیاست پیرامون پیدایش برنامه ریزي شهري و بنیان‌گذار آن چنین آورده است؛ هیپوداموس فرزند اوري فون خالق هنر برنامه ریزي شهري است. هم او بود که خیابان بندی پیرائوس را طرح ریخت و برنامه شهري از براي ده هزار نفر را تدوین کرد. گرچه هیپوداموس در قرن پنجم قبل از میلاد می‌زیسته است، لیکن برخی سابقه برنامه ریزي شهري از تاریخی که ارسطو ذکر کرده است، کهن‌تر می‌دانند. براي مثال احمد امین مختار معمار و شهر ساز مصري، برنامه ریزي شهري در مصر را داراي سابقه شش هزار ساله می‌داند و مدعی شده است که بسیاري از ایده هاي امروز برنامه ریزي شهري، در مصر قدیم رایج بوده است. او مصریان را در توجه به چهار اندیشه اساسی برنامه ریزي شهري، پیشگام می‌داند و این چهار اصل را تبعیت از اصول برنامه ریزي شهري، ابداع اصل منطقه بندي، برنامه ریزي مکان شهر و بالاخره طراحی مراکز داد و ستد و گذران اوقات با جنبه هاي عمومی و فرهنگی بر می شمارد. (پیران 1369: 124)

به طور کلی شهرهاي جدید در بیشتر دوره هاي تاریخی، به ویژه از زمانی که شهرنشینی شروع شد، در اقصی نقاط دنیا طراحی و احداث شده‌اند. احداث این شهرها در مواردي به مثابۀ برنامه اي براي تحقق بخشی از سیاست حکومت‌ها بوده است، که در این زمینه می‌توان از شهرهای جدید بابلی و آشوري در بین‌النهرین، مهنجودارو (Mohenjo-Daro) در ایندوس، کاهن (Kahen) در مصر میلیتوس (Melitus) اولین توس (Olynthus) و پرینس (Perience) در یونان و تعدادي مراکز شهرهاي جدید در آفریقا نام برد (زیاری 1378: 6)

اگر از شهرهاي نخستین در تمدن‌های اولیه جهان و آنچه را که از اقوام سومر، آشور، ایلامی‌ها و سایرین بانوان نقطه عزیمت تاریخ شهرسازي و شهرنشینی نام می‌برند، بگذریم اولین اقدام موثق و مدون در مورد احداث شهرهاي جدید را به اسکندر مقدونی نسبت داده‌اند. وي تحت تأثیر آموزش‌های معلمی چون ارسطو و همچنین متأثر از فرهنگ هلنیستی – مقدونی براي حفظ و تحکیم موقعیت خویش در سرزمین‌های متصرف شده، مبادرت به ایجاد شهرهاي جدید در قلمرو امپراتوري خود می‌کند، به طوري که بعد از وي در عهد سلوکیان همین روند تداوم یافته و در زمامداري حکومت ساسانیان و رومیان نیز دنبال می‌شود. در زمان گسترش اسلام در سرزمین‌های جدید متصرف شده از سوي فاتحان و حکمرانان وقت منطقه اي جهت نظارت و ایمنی سپاهیان از اقدامات خصمانه، مراکز جدید شهري احداث می‌شوند که از آن میان می‌توان هسته اولیه شهر اصفهان را نام برد( همان)

اگر از دولت شهرهاي یونانی در عهد باستان و دژش هرهای رومیان که در سراسر امپراتوري پهناورشان ایجاد نمودند، بگذریم عملاً در غرب و یا به عبارتی اروپا تا قرون وسطی تحولی از شهر و شهرنشینی نمی‌یابیم. تنها در دوران فئودالیته حاکم بر اروپاست که در مقابل خواسته هاي بازرگانان و پیشه‌وران مراکز جدیدي بوجود می‌آید که به نام‌های «ارب» و «برگ» خوانده می‌شدند (همان: 22) در مرحله بعدي شهرهاي جدیدي در دوره باروك ساخته شدند که می‌بایست شرایط نمادین، فیزیکی و کالبدي براي حکومت‌ها به بار می‌آوردند. از همین رو در دوران باروك شاهد تسریع در شکل گیري و احداث شهرهایی هستیم که براي مقاصد خاص حکومت‌ها و امپراطوري ها بوجود آمدند.

پس از دوران باستان، طراحي شهرهاي جديد به نحوي كه تعيين‌كننده كل نظام توسعه و شكل شهر باشد، در دوران رنسانس پديد آمد. شهرهاي دفاعي دوره رنسانس پس از قرون وسطي نوع ديگري از نحوه تفكر طراحان در ارتباط با ايجاد نظامي براي شكل‌گيري يك شهر را ارائه مي‌دهند. طراحي شهرهاي آرماني در قرن نوزدهم توسط آرمان‌گرایان معروف اين قرن، بار ديگر بحث ايجاد سكونتگاه‌هاي مطلوب و آرماني بشر را مطرح ساخت. از اين زمان بحث مربوط به ايجاد سكونتگاه‌ها و شهرهاي جديد با تداوم و پيگيري مجدانه تا زمان حاضر ادامه داشته است

در حقیقت، نیاز به ایجاد شهر جدید در دوره هاي انتقالی براي تحول جامعه است و هر موج شهر جدید، بیانگر کوششی جهت توسعه ساختاري جدید براي جامعه است که می‌تواند با مبناي اقتصادي تغییر یافته تطابق داشته باشد؛ بنابراین شهرهاي جدید پیش نمونه‌هایی براي تجدید ساختار و نوسازي شهرهاي بزرگ هستند (زیاری: پیشین 7)

شروع دوران سرمایه داري دوران رونق شهر هاي جدید تلقی می‌شود. اسپانیائیها به تقلید از ایده پلیسهاي یونانی از فلوریدا تا کالیفرنیا به ساختن واحدهاي خودکفاي شهري – روستایی بنام پوئبلوس دست یازیدند و شهرهاي بسیاري را پی افکندند که لس‌آنجلس فقط یکی از آنهاست، بر فهرست طولانی ایجاد شهر هاي جدید به معناي عام کلمه، باید پایتخت سازي ر ا نیز افزود. پایتخت سازي در مشرق زمین داستانی مکرر است در دوران اخیر نیز نمونه هاي متعددي از احداث آگاهانه شهري به عنوان پایتخت را می‌توان سراغ گرفت (پیران: پیشین 125) در دوره انقلاب صنعتي با افزايش روند مهاجرت‌هاي روستا به شهري و تجمع صنايع و به دنبال آن تمركز جمعيت در شهرها، شهرهاي جديد به عنوان راه‌حلي مهم و غيرقابل انكار مطرح شدند. شهرهاي جديد در اين دوره بيشتر نقش جذب سرريز جمعيت و كاهش تمركز و تراكم از شهرهايي را داشتند كه در نتيجه انقلاب صنعتي جمعيت انبوهي را در خود جاي داده بودند. از جمله اولين شهرهاي جديد در كشور انگلستان و در اطراف لندن بزرگ ايجاد شدند چرا كه انقلاب صنعتي از اين كشور برخاست و لندن را به يكي از شلوغ‌ترين و آلوده‌ترين شهرها تبديل كرد (پاكدامن، 1378، صص 165-162).

تا اواسط قرن حاضر معیار اصلی طراحی شهرهاي جدید، اندازه تمام عناصر شهري آن بوده است. کلیه شهرهاي آرمانی قرن نوزدهم و باغشهرهاي اوایل قرن معاصر نیز از اندازه معینی براي تمام عناصر شهري پیروي می‌کردند. از اواسط قرن حاضر در طراحی شهرهاي جدید تجدید نظر اساسی شده است که هدف مناسبی براي فعالیت‌های متنوع افراد و توانایی رشد و تحول پذیري آنان بوده است؛ بدین ترتیب شهرهاي جدید امروزي با گذشته اختلاف دارد، چون امروزه شهرهاي جدید ابتدا طراحی و سپس احداث می‌شود؛ بنابراین، ایده هاوارد که در سال 1898 طرح شد با توجه به تحولات عینی هر کشوري، تغییر بسیار کرده است. این شهرها در بسیاري از کشورهاي دنیا اعم از سرمایه داري، سوسیالیستی سابق و جهان سوم احداث شده است (زیاری: 7).

کلیدواژه : شهرهای جدید
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها