سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

مقدمه ای بر تعریف حاشیه نشینی

مقدمه

در آغاز هزاره سوم ميلادي جمعيت جهان از مرز 1/6 ميليارد نفر گذشته است و با آهنگ رشد سالانه اي حدود2/1 درصد در حال افزايش است. سهم كشورهاي در حال توسعه و كم توسعه يافته از كل جمعيت جهان در سال 1950، 68 درصد بوده است و پيش بيني مي شود كه در سال 2030ميلادي اين رقم به 85 درصد برسد. در حالي كه اين رقم در سال 1950 براي كشورهاي توسعه يافته 32 درصد بوده است و  پيش بيني مي شود در سال 2030 به 15 درصد كاهش يابد. درصد قابل توجهي از افزايش جمعيت جهان نيز از آن كشورهاي در  حال توسعه است. تا جايي كه پيش بيني مي شود كه در پايان دهه نخستين هزاره جديد 6/97 درصد افزايش جمعيت مربوط به كشورهاي در حال توسعه باشد. در حال حاضر حدود 37 درصد جمعيت شهري كشورهاي در حال توسعه در بخش غير رسمي شاغل اند و يك چهارم خانوارها در فقر به سر مي برند.

در چند دهه ي اخير شهرهاي كشورهاي در حال توسعه در معرض گسترده ي  مهاجرتهاي از روستا به شهر بوده اند. كه تحت تاثيرگذراز اقتصاد كشاورزي به اقتصاد شهري و كاهش امكان اشتغال در نقاط روستايي با هدف دستيابي به فرصت هاي مطلوب تر اقتصادي – اجتماعي بوده است.

 

تعاريف *

اصطلاح حاشيه نشيني يا سكونتگاههاي حاشيه اي، بر فرايند تاريخي دلالت دارد كه شكل‌هايي از تامين مسكن و اسكان گروههاي كم درآمد را همچون زاغه يا آلونك نشيني به شكل‌هاي پراكنده يا متمركز، تصرف عدواني و سازمان يافته اراضي در قالب جنبش هاي اجتماعي خودجوش، تا جنبه ي سوداگرايانه  به خود گرفتن اين روند به شكل خانه سازي و تفكيك غير رسمي زمين، به ويژه در مناطق روستايي را در بر مي گيرد.

با توجه به روند ساختيابي اين پديده در زمان و مكان هاي گوناگون، اصطلاح هاي ديگري نيز مانند سكونتگاههاي خودرو spontaneous، برنامه ريزي نشده unplanned، غير قانوني illegal، غير رسمي informal، يا نابسامان و غير منتظم irregular براي آنها به كار برده اند. علت اين نامگذاريهاي متعدد به اين دليل بوده است كه ساختيابي اين پديده در امتداد زمان و مكانهاي گوناگون مي تواند به شكل هاي متنوعي روي دهد.

بنابراين گزينش مفاهيم گوناگون از يك سو بر توصيف و شناخت مسير تحول اين پدپده دلالت مي كند و از سوي ديگر مي تواند بيانگر راه حل برگزيده اي  براي مواجهه با آن نيز باشد.

در دهه ي هفتاد  ميلادي اصطلاحات تصرف عدواني، سكونتگاههاي  برنامه  ريزي نشده يا غير قانوني براي راه حل هايي دلالت مي كند كه عمدتا بر سياست تخريب اين سكونتگاهها و  جابجايي اجباري ساكنان آنها مبتني بود. در اواخر دهه ي هشتاد، به تدريج پس از طرح شدن مفهوم بخش غير رسمي اقتصاد از سوي سازمان جهاني كار، به مثابهي  بخشي از بازار اشتغال،  اصطلاح سكونتگاههاي غير رسمي نيز به تدريج شايع شد. تا از اين رهگذر در حكم بخشي از بازارهاي غير رسمي زمين و مسكن كه نياز اقشار كم درآمد شهري را تامين مي كنند، به رسميت شناخته شوند.

در اواخر دهه ي هشتاد اصطلاح سكونتگاههاي نابسامان يا بي قاعده irregular وضع شد. كه سمت گيري جديدي از طرح ديدگاههاي نظري را  در بر داشت. اين سمت گيري جديد متاثر بود از نظر گاه توانمند سازي و بازنگري در نقش دولت ها در زمينه ي  تامين  مسكن و خدمات، توسعه پايدار و نقش تعيين  كننده ي مراكز شهري در توسعه اقتصادي و ضرورت مبارزه با فقر شهري.

بر مبناي اين نگرش، سكونتگاه  و سرپناهي كه اقشار كم درآمد شهري با سرمايه خود احداث كرده اند، بخشي از سرمايه ي اقتصادي كل جامعه محسوب مي شود كه بايد بر اساس برنامه ريزي مشاركتي و با تاكيد بر جلب همكاري آنها در زمينه ي شناخت اولويتها و راهكارها به ساماندهي و انتظام بخشي regularization اين گونه سكونتگاهها پرداخته شود. تاكيد بر تدفيق اصطلاح شناسي سكونتگاههاي كم درآمد شهري نه تنها از حيث نظري، بلكه  در  زمينه ي تدوين راهبردها و راهكارهاي اجرايي، نيز تاثير گذار و حائز اهميت است.

* براي نوشتن اين بخش از مقاله ي سكونتگاههاي ناپايدار اقشار كم در آمد شهري (بازبيني سياستگذاريهاي دوران اخير در زمينه ي اسكان غير رسمي يا نابسامان) نوشته ي دكتر مهرداد جواهري پور و دكتر بابك داور پناه استفاده شده است).

کلیدواژه : حاشیه نشینی
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها