سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

شهر و طراحی

شهر و طراحی

طراحی شهري بخشی از هنر سازمان دادن فضاي کالبدي است کـه بـا رشـته هـا ي مختلـف علمــی و هنــري ماننــد برنامــه ریــزي شــهري، معمــاري و منظــر ســازي، انســان شناســی ،جامعه شناسی و روا نشناسی، فنی- مهندسی، مهندسی ترافیک، حمل  ونقـل  و اقتصـاد سـر و کار دارد و در عین حال با سیاست و فرهنگ نیز ارتباط پیدا می کند  .

در واقع طراحی شهري فرایندي است که به شک لدهی فیزیکی بافت هاي مختلف شـهري و روستایی منجر می شود و با رویکرد ساختارگرایی به ایجاد اماکن متعـدد مـی پـردازد . ایـن فرایند طراحی ساختما نها، فضاها و چشم اندازها را در بر می گیرد و نهایتا جریـانی را بـه راه می اندازد که به عمران و آبادي شهري کمک م یکند. به عبارت دیگـر آنچـه کـه بـا کیفیـت کالبدي و فضایی محیط سر و کار دارد، عبارت است از هنر طراحی شـهري بـه صـورت سـهبعدي، که فعالیت آن در حوزه  اي میان معماري، منظر شهري، مهندسی و برنام هریـزي قـرارم یگیرد (سعیدنیا  .)9 :1382 ،

در عصر حاضر توسعۀ شهرها رشد چشمگیري داشته است. مهاجرت اقشار مختلف مـردم به شهرها و افـزایش جمعیـت شهرنشـینی از یـک  سـو و ظهـور عناصـر گونـاگون زنـدگی و محصولات انقلاب صنعتی در آن از سوي دیگر، چهرة امـروزي شـهرها را بـه کلـی دگرگـون ساخته است. گسترش زندگی شهرنشینی فارغ از مزایایی که براي شهروندان به وجـود آورده به مشکلات متعددي نیز منجر شده است  .

به موازات رشد جمعیت شهري، افزایش دانش و آگاه یهاي عمومی و نیز وقـوع تحـولات بنیادي در شکل و محتواي نیازها، خواست ها و توقعات جامعـه، نـه تنهـا مشـکلات قـدیمی شدت می گیرند (مانند آلودگی هاي ناشی از جم عآوري فاضلاب و زباله به شیوه هاي غیرفنـی و غیراصولی)، که مشکلات جدید نیز (تراکم ترافیک و آلـودگی هـا ي ناشـی از وسـایل نقلیـۀ موتوري، راه بندآن ها) بر انبوه مشکلات گذشته افزوده م یشـوند . ضـعف مـدیریت شـهري در تطبیق توانایی هاي فنی خود با شرایط و نیازهاي روز و نیز رفتار غیرشهري سـاکنان شـهرها نیز هریک سهم خود را در دامن زدن به مشکلات موجود ادا م یکنند  .

در این شرایط جمعیت شهري زمینه را جهت بروز مشکلات زیسـت محیطـی زیـر فـراهم م یآورد:

  • آلودگی هوا از طریق مصرف سوخ تهاي فسیلی در منابع خانگی و وسایل نقلیه موتوري
  • تولید فاضلاب آن هم در شهرهاي فاقد تأسیسات جمع آوري و تصفیه فاضلاب
  • تخریب منابع خاك از طریق تبدیل اراضی و نیز آلوده سازي خاك
  • ایجاد سر و صدا و آلودگی صوتی از طریق استفاده مفرط از وسایل نقلیه موتوري
  • تولیدات زباله چه از طریق دورریختنیهاي واقعی، یا از طریق اسراف و تبـذیر در مصـرفکالاهاي مختلف و خصوصاً مواد غذایی (عزیزي.)1382 ،

در این میان نقش برنامه ریزان و طراحان شهري در سامان دادن به کالبد شهرها اهمیـت ویژه اي دارد. تا زمانی که از دیدگاه برنامه ریزان و طراحان، شـهرها یـک کارخانـۀ صـنعتی و یک مکانیزم خودکار ماشینی تلقی شوند، مشکلات شهرنشینی بـر قـوت خـود بـاقی اسـت . اندیشمندان امروزه معتقدند که ساخت محیط شـهر بـدون در نظـر گـرفتن  انسـان، عـادات اجتماعی، فرهنگ و سن تها امکان پذیر نیست  .

هر فعالیتی که توسط انسان صورت می گیرد، اساساً متکی بـه فرهنـگ اسـت و فرهنـگ نتیجه مقررات نامدون (عرف)، عادات، آداب و رسوم، سنت ها، سبک ها و شیو ههاي متـداول زندگی اسـت . معمـاري و شهرسـازي بـا فضـاهایی سـروکار دارنـد  کـه انـواع فعالیـ تهـا در چارچوب هاي متفاوت در آن ها اتفاق می افتد و در حقیقـت بـه ایـن فضـاها معنـی و مفهـوم می دهند. این فعالیت ها تابع خصوصیات فرهنگی جامع هاي است که صاحبان این فعالیـ تهـا بدان ها تعلق دارند. این امر در مورد فضاهاي شهري به خصوص خیابان ها و میادین به شـدت مطرح است. زیرا وجود یا عدم وجود فعالیت هاي خاصی در خیابان، مشخصاً می تواند دال بـر استنباطی باشد که جامعه خاصی در مورد خیابان به طـور کلـی و عناصـر و جزئیـات آن بـه طور خاص دارد. بر اساس این تعریف است که شخص، رابطۀ فـردي و اجتمـاعی خـود را بـا فضاها و عناصر و اجزاء آن مشخص کرده و به استفاده از آ نها مـی پـردازد .(بحرینـی، :1375 2-1).

ماهیت و چگونگی فعالیت هایی که در فضاهاي شهري صورت می گیرنـد را مـی تـوان بـه طور کلی به دو عامل عمده و اساسی نسبت داد: یکی عامل فرهنگی و دیگري عامـل محـیط (یا خصوصیات فضایی – کالبدي).اما نحوه و میزان تأثیر این دو بر نحوة وقوع فعالیت هـا کـه همان رفتارها و یا به عبارت صحی حتر الگوهاي رفتاري باشد، یکسان نیست (پیشین: 3).

هیچگاه نباید فراموش کرد که این انسان ها هستند که فضـاهاي شـهري را مـی سـازند وحضور آن هاست که زندگی و روح را در این فضـاها بـه جریـا ن مـی انـدازد . بـه ایـن ترتیـباستفاده از فضاي شهري به خصوص توسط پیـاده هـا عمـدتًاً ریشـه و منشـأ فرهنگـی دارد و محیط (فرم و فضا) تنها نقش کمکی (حمایت کننده) و یا نقش بازدارنده داشـته و بـه هـیچ وجه تعیین کنندة رفتارها نمی باشد. این نکته از نظر طراحی شهري اهمیت فوق العاده زیادي را دارا می باشد. زیرا در حالی که امکان هرگونه تغییر در فرهنگ و یا در الگوهاي رفتاري بـه طور مستقیم و در کوتاه مدت وجود نـدارد، مـی تـوان بـا اسـتفاده از طراحـی، فعالیـت هـاي مناسب را حمایت و فعالیت هاي نامناسب را تحدید نمود. بر این اساس م یتـوان در طراحـی خیابان ها با استفاده از عوامل و عناصر فضایی، کالبدي و ادراکی مناسب، فضاهایی به وجـود آورد که انجام فعالیت هاي مطلوب را تسهیل و از انجام فعالیت هاي نامطلوب ممانعت ب هعمل آورد (پیشین)3-4 :.

طراحی عناصر گوناگون شهري در جهت شکل دادن به رفتارهاي شهرنشـینی و تسـهیل روابط اجتماعی شهروندان در این محیط صورت م یپذیرد. بنابراین طراحی شـهري بـه هـیچ وجه نباید قصد رویارویی و برخورد مستقیم با الگوهاي رفتاري جامعـه و تغییـر و یـا اصـلاح آن ها را به ترتیب داشته باشد. بلکه بایـد سـعی کنـد بـا اسـتفاده از ابـزار و وسـایل موجـود طراحی شهري و به کارگیري تکنیک هاي مفید و مؤثر، فضاها و عناصر مربوط به آ نهـا را بـه گونه اي طرح نماید که با تسهیل انجام رفتارهاي مطلوب، آ نهـا را تشـویق و بـا ایجـاد مـانع براي انجام رفتارهاي نامطلوب، این گونه رفتارها را محدود و یا کًلاً متوقف نمایـد . حـال چـه رفتارهایی مطلوب و چه رفتارهایی نامطلوب اند بستگی به عوامل گوناگون از جمله نُُـرم هـاي قبول شده جامعه، موقعیت و شخصیت فضاي مورد نظـر و هـدف هـاي جامعـه و طراحـان و برنامه ریزان در ارتباط با فضاهاي شهري دارد. وقتی بین هدف هاي طراحان و ُنُرم هاي جامعه تفاوت و یا تعارض وجود داشته باشد، در اینصورت کار طراحی اهمیت و معنی بیشتري پیداکرده و از حساسیت بالاتري برخوردار خواهد شد (پیشین).

کلیدواژه : شهر و طراحی
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها