سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تعیین معیارهای ارزیابی کاربری های زمین شهری

مقدمه

قرارگیری و تعریف نادرست کاربری های شهری در یک شهر سبب بوجود آمدن مشکلات کالبدی و عملکردی شده و معضلاتی را برای شهر بوجود می آورد که برکیفیت زندگی شهروندان تاثیرگذار می باشد لذا تلاش در جهت تعیین معیارهای کمی و کیفی برای ارزیابی کاربری های شهری و بهبود موقعیت قرارگیری کاربری ها می تواند سهم بسزایی در ارتقاء زیست پذیری شهر داشته باشد.در تحقیق پیش رو ابتدا به تعریف و تعیین معیارهایی برای ارزیابی کاربری های شهری با استفاده از ضوابط معماری و شهرسازی پرداخته شده است و سپس با استفاده از این معیارها و بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)،به ساخت پایگاه داده اطلاعات و تحلیل آن پرداخته  شده است و نهایتا با استفاده از توابع پرس جوی شرطی، معیارهای مورد نظر در قسمتی از بافت منطقه 11 تهران اعمال گردیده است و کاربری هایی که بر اساس این معیارها دارای نواقص و اشکالاتی هستند تعیین و در نقشه منعکس شده است.

طبقه بندی معیارهای ارزیابی کاربری های زمین شهری

برای یک کاربری خاص که در مجاورت با معبر و کاربری های دیگر قرار گرفته است(شکل شماره 1)،معیارهای کاربری زمین را می توان به صورت کلی زیر تفکیک و طبقه بندی نمود:

1-ابعاد(طول و عرض)

2-مساحت

3-مجاورت با معابر

شکل شماره 1

4-شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

5-همجواری با سایر کاربری ها(از نظر آلودگی صوتی،هوا وترافیک)

البته می توان به معیارهای دیگری همچون شیب زمین،قرارگیری نسبت به جهت تابش آفتاب،استحکام زمین وکیفیت خاک نیز اشار نمود که با توجه به قرارگیری محدوده مورد بررسی در قسمتی از شهر تهران که معیارهای فوق در آنها لحاظ شده و مشکلی از این بابت وجود ندارد،در ادامه به بررسی و تعیین جزئیات معیارهای پنج گانه فوق الذکر برای کاربری های مختلف شهری می پردازیم.

کاربری مسکونی

1- ابعاد(طول و عرض)

– برای یک قطعه مسکونی که دارای طول x و عرض y باشد(مطابق شکل شماره 1)باید روابط زیر بین طول و عرض آن برقرار باشد که جهت طراحی معماری(برای سکونت)مناسب باشد.

2y x 3y

y 5متر

2- مساحت

– حداقل مساحت قطعه زمین برای کاربری مسکونی 110 متر مربع می باشد.(54  متر مربع حداقل مسکن مورد نیاز برای خانوار 3 نفری بر مبنای سرانه 18 متر مربع برای هر نفر+12 متر مربع راه پله+40% حیاط)

– در شرایط خاص و برای قطعات کوچک این مساحت می تواند تا 70 متر مربع نیز تقلیل یابد.(54 متر مربع حداقل مسکن مورد نیاز برای خانوار 3 نفری بر مبنای سرانه 18 متر مربع برای هر نفر+12 متر مربع راه پله+20% حیاط+طراحی دوبلکس)

3- مجاورت با معابر

– مجاورت با معابر دارای عرض حداقل 6 متر.(جهت امداد رسانی در مواقع بحران)

4- شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

– واحدهای مسکونی می توانند در هر سطح از تقسیمات کالبدی شهر قرار گیرند.

5-همجواری با سایر کاربری ها (از نظر آلودگی صوتی،آلودگی هوا و ترافیک)

– کاربری مسکونی می تواند همجوار با سایر کاربری های شهری باشد.

کاربری تجاری

برای تعیین معیارهای کاربری تجاری باید تجاری ها را طبقه بندی نمود ولی به طور کلی می توان گفت:

1- ابعاد(طول و عرض)

– حداقل عرض واحدهای تجاری 4 متر

– حداقل طول واحدهای تجاری 5 متر(نویفرت معماری، 16، 17، 368، 369)

2- مساحت

-حداقل 20 متر مربع

– برای کاربری مختلط تجاری- مسکونی حداقل مساحت 143 متر مربع می باشد.(54 متر مربع حداقل مسکن مورد نیاز برای خانوار 3 نفری بر مبنای سرانه 18 متر مربع برای هر نفر+12 متر مربع راه پله+40% حیاط+20 متر مربع تجاری)

-در شرایط خاص و برای قطعات کوچک این مساحت می تواند تا 90 متر مربع نیز تقلیل یابد.(54 متر مربع حداقل مسکن مورد نیاز برای خانوار 3 نفری بر مبنای سرانه 18 متر مربع برای هر نفر+12 متر مربع راه پله+20 متر مربع تجاری+20% حیاط+طراحی دوبلکس)

3- مجاورت با معابر

– مجاورت با معابر دارای عرض 8 متر و بیشتر(نویفرت معماری، 212، 213، 432، 433)

4- شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

– برای واحدهای تجاری که دارای شعاع عملکرد محله ای می باشند تابع شرایط خاصی نمی باشد.

– برای واحدهای تجاری که دارای شعاع عملکرد ناحیه ای یا منطقه ای می باشند بهتر است که در مرکز ناحیه یا منطقه قرار گیرند تا امکان دسترسی همه ساکنین به طور مناسب امکان پذیر باشد.

5-همجواری با سایر کاربری ها (از نظر آلودگی صوتی،آلودگی هوا و ترافیک)

– کاربری های تجاری معمولا تولید کننده آلودگی صوتی و آلودگی هوا نمی باشند و در صورت قرارگیری در مجاورت معابر با عرض 8 متر و بالاتر(جهت تخلیه و بارگیری) ایجاد ترافیک نمی کنند.بنابراین می توانند مجاورت با سایر کاربری ها داشته باشند.

کاربری درمانی

1- ابعاد(طول و عرض)

– تابع طول و عرض مشخصی نمی باشد.

2- مساحت

– درمانگاه:حداقل مساحت درمانگاه در مقیاس ناحیه 2500 متر مربع.(حبیبی و مسائلی،28)

-سطح مورد نیاز برای هر تخت حداقل 50 متر مربع و به طور کلی برای هر 1000 نفر 370 متر مربع و 73/1 تخت بیمارستانی لازم است.

– به ازاء هر 100 تخت حداقل 10000 متر مربع و به ازاء هر تخت اضافی از 150 تخت به بالا 50 متر مربع اضافه می شود.

– حداقل قطعه تفکیکی بیمارستان 25000 متر مربع می باشد.(حبیبی و مسائلی،30)

3- مجاورت با معابر

– درمانگاه:مجاورت با معابر شریانی درجه 2 داشته باشد.

– بیمارستان:دسترسی از چهار طرف به معابر شریانی

4- شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

-درمانگاه:نزدیک مرکز ناحیه قرار گیرد و حداکثر فاصله تا محلات مسکونی 1 کیلومتر.(حبیبی و مسائلی،28)

– بیمارستان:حداکثر فاصله تا محلات مسکونی 2 کیلومتر.(حبیبی و مسائلی،30)

5-همجواری با سایر کاربری ها (از نظر آلودگی صوتی،آلودگی هوا و ترافیک)

– عدم همجواری با کاربری های ایجاد کننده آلودگی صوتی (مدارس،مساجد،گاراژها) و آلوده کننده هوا (پارکینگ ها،کارگاههای صنعتی و …) با حداقل 500 متر فاصله.(مبحث 18 مقررات ملی ساختمان)

کاربری آموزشی

1-ابعاد(طول و عرض)

– تابع طول و عرض مشخصی نمی باشد

2- مساحت

برای تعیین مساحت می توان از 2 شیوه بهره گرفت:

1- روش استانداردهای معماری برای فضاها.(نویفرت معماری، 307)

برای یک مدرسه راهنمایی که دارای 2 تا 3 کلاس در هر پایه می باشد(6 تا 9 کلاس در مجموع) و 20 تا 25 دانش آموز در هر کلاس داریم:

حداقل مساحت هر کلاس 40 تا 60 متر مربع و در مجموع حداقل 240 تا 540 متر مربع کلاس درس

آزمایشگاه فیزیک حداقل 70-75 متر مربع

آزمایشگاه شیمی حداقل 70-75 متر مربع

آزمایشگاه زیست شناسی حداقل 70-75 متر مربع

کتابخانه حداقل 70 متر مربع

تدارکات و اموال حداقل 30-40 متر مربع

3 اتاق برای معلمین هر کدام حداقل 20 متر مربع

دفتر معاون حداقل 20-25 متر مربع

دفتر مدیر مدرسه حداقل 20 متر مربع

نمازخانه حداقل 70 متر مربع

آشپزخانه و آبدارخانه حداقل 20 متر مربع

حیاط حداقل 1000 متر مربع

سرایدار حداقل 50 متر مربع

با جمع اعداد فوق حداقل مساحت مدرسه راهنمایی 1800 تا 2100 متر مربع می باشد.

با در نظر گرفتن همین استانداردها برای یک مدرسه ابتدایی با 2 تا 3 کلاس در هر پایه (10 تا 15 کلاس در مجموع) و 20 تا 25 دانش آموز در هر کلاس،حداقل مساحت مدرسه ابتدایی 2000 تا 2500 متر مربع می باشد.

و با در نظر گرفتن همین استانداردها برای یک دبیرستان با 4 تا 5 کلاس در هر پایه (12 تا 15 کلاس در مجموع) و 20 تا 25 دانش آموز در هر کلاس حداقل مساحت دبیرستان 2800 تا 3400 متر مربع می باشد.

2-روش سرانه استاندارد فضاهای آموزشی(حبیبی و مسائلی،16)

– برای دانش آموز ابتدایی (6-10 ساله) و تعداد متوسط دانش آموز 35 نفر در هر کلاس و 10 کلاس در مجموع(350 دانش آموز)داریم:

میانگین سرانه زمین در مدارس یک طبقه ابتدایی 89/7 متر مربع به ازاء هر دانش آموز

میانگین سرانه زمین در مدارس دو طبقه ابتدایی 54/5 متر مربع به ازاء هر دانش آموز

حداقل زمین مورد نیاز مدارس 10 کلاسه ابتدایی 2050 متر مربع می باشد.

– برای دانش آموز راهنمایی (13-11 ساله) و تعداد متوسط دانش آموز 32-25 نفر در هر کلاس و 12 کلاس در مجموع (حداقل 1000 دانش آموز) داریم:

میانگین سرانه زمین در مدارس یک طبقه 87/9 متر مربع به ازاء هر دانش آموز

میانگین سرانه زمین در مدارس دو طبقه 18/6 متر مربع به ازاء هر دانش آموز

حداقل زمین مدارس 12کلاسه 2270 متر مربع می باشد.

– برای دانش آموز دبیرستان (17-14 ساله) و تعداد متوسط دانش آموز 40 نفر در هر کلاس و حداقل 600 دانش آموز داریم:

حداقل زمین مورد نیاز در مدارس 600 نفره 3280 متر مربع می باشد.

لازم به ذکر است در این تحقیق از مساحت های بدست آمده روش اول برای ارزیابی کاربری های آموزشی بهره خواهیم گرفت.

3- مجاورت با معابر

– عدم همجواری با معابر شریانی درجه 1 (مسیرهای اصلی سواره)

– دسترسی مستقیم به معابر شریانی درجه 2 و معابر محلی

– عدم قرار گیری در معابر بن بست با طول بیش از 15 متر(جهت امداد رسانی در مواقع بحران)

4- شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

– برای مدارس ابتدایی حداکثر 800 متر پیاده روی و نزدیکی به مرکز محله.(حبیبی و مسائلی، 14)

– برای مدارس راهنمایی حداکثر 1200 متر پیاده روی و نزدیک مرکز برزن.(حبیبی و مسائلی، 20)

– برای دبیرستان و فنی و حرفه ای حداکثر 2000 متر پیاده روی و نزدیک مرکز ناحیه.(حبیبی و مسائلی، 25)

5-همجواری با سایر کاربری ها (از نظر آلودگی صوتی،آلودگی هوا و ترافیک)

– عدم همجواری با کاربری های درمانی بدلیل ایجاد آلودگی صوتی

کاربری فضاهای سبز(پارک ها)

1- ابعاد(طول و عرض)

– تابع طول و عرض مشخصی نمی باشد

2- مساحت

– برای زمین های بازی با توجه به سن گروه،فضای مورد نیاز برای هر نفر(سرانه)و مسافت از خانه به قرار زیر می باشد.(نویفرت معماری،326)

گروه سنی مساحت)متر مربع) مسافت از خانه
متر دقیقه
6-0

12-6

18-12

6/0

5/0

9/0

230-110

450-350

1000-700

2

5

15

 

– برای پارک ها مساحت به قرار زیر می باشد:

پارک کودک:

جمعیت تحت پوشش حداقل 150 و حداکثر 200 کودک.(حبیبی و مسائلی، 10)

سرانه بین 1 تا 3 متر مربع برای هر کودک و حداقل قطعه تفکیکی 650 متر مربع.(حبیبی و مسائلی، 10)

پارک محله ای:

سرانه بین 2 تا 4 متر مربع برای هر نفر از جمعیت محله.(حبیبی و مسائلی، 18)

حداقل قطعه تفکیکی 1 هکتار.(حبیبی و مسائلی، 18)

پارک ناحیه:

سرانه بین 3 تا 6 متر مربع برای هر نفر از جمعیت ناحیه.(حبیبی و مسائلی، 29)

حداقل قطعه تفکیکی بین 6 تا 8 هکتار.(حبیبی و مسائلی، 29)

3- مجاورت با معابر

– زمین های بازی:عدم همجواری با معابر شریانی درجه 1 و 2 (بدلیل امنیت کودکان) و همجواری با سواره کند محلی و میسرهای پیاده.(نویفرت معماری،326)

– پارک کودک:عدم همجواری با معابر شریانی درجه 1 و 2 (بدلیل امنیت کودکان).(حبیبی ومسائلی، 10)

– پارک محله:عدم همجواری با معابر و مسیرهای سواره اصلی (شریانی درجه 1 و 2) و نزدیکی با سواره درون محله ای و پیاده.(حبیبی ومسائلی، 18)

– پارک ناحیه:قرارگیری در کنار شریانی درجه 2.(حبیبی ومسائلی، 29)

4- شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

– پارک کودک:شعاع دسترسی 220 تا 250 متر.(حبیبی ومسائلی، 10)

– پارک محله ای:شعاع دسترسی 375-300 متر.(حبیبی ومسائلی، 18)

– پارک ناحیه:شعاع دسترسی 750-650 متر.(حبیبی ومسائلی، 29)

5-همجواری با سایر کاربری ها (از نظر آلودگی صوتی،آلودگی هوا و ترافیک)

– می تواند مجاورت با سایر کاربری ها داشته باشد.

پارکینگ ها:

1- ابعاد(طول و عرض)

– حداقل عرض جهت ورود و دور زدن ماشین های سنگین 24 متر می باشد.(نویفرت معماری، 436 تا 439)

2- مساحت

– تابع شرایط خاصی نبوده و بستگی به ظرفیت و گنجایش پارکینگ دارد.

3- مجاورت با معابر

– دسترسی مستقیم به معابر شریانی درجه 2

4- شعاع دسترسی(موقعیت قرارگیری)

– بسته به نوع پارکینگ و ظرفیت آن می تواند در سطح محله و ناحیه قرار بگیرد و شعاع دسترسی آن تابع شرایط خاص نمی باشد.

5-همجواری با سایر کاربری ها (از نظر آلودگی صوتی،آلودگی هوا و ترافیک)

– عدم همجواری با بیمارستان ها و فضاهای درمانی و آموزشی

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها