سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

نقش فناوري اطّلاعات در توسعه مديريت شهري

نقش فناوري اطّلاعات در توسعه مديريت شهري

سيروس نظريان آزاد

رئيس اداره تشکيلات و آموزش و سرپرست واحد محيط زيست

چکيده

علاوه بر موضوعاتي همچون محيط زيست، حمل و نقل، ايمني و برنامه ريزي شهري، يکي از عوامل مهمّي که تأثير فزاينده و تعيين کننده­اي بر عوامل سازنده شهري دارد، مديريت شهري است. مسائل بسياري در شهرها وجود دارد که براي حلّ آنها، وجود مديريت شهري ضروري است. گستردگي و پيچيدگي مسائل شهري و رشد و توسعه روزافزون شهرها، مديريت امور شهر را به وظيفه­اي دشوار تبديل نموده­است. در دو دهه اخير، واژه فناوري اطّلاعات يا فناوري اطّلاعات و ارتباطات به عنوان يک پديده نوظهور و قدرتمند، جايگاه جهاني خود را پيدا کرده است و از هم ­اکنون انتظار مي­رود در ساختارهاي فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و سياسي و همچنين در بنيان­هاي سنّتي اداره جوامع، تحوّلات اساسي رخ دهد و سيستم جديدي از مديريت معرفي گردد. گسترش فناوري اطّلاعات و ارتباطات باعث ايجاد تحوّلات بسياري در زمينه­هاي مختلف از جمله ظهور شهر، شهرداري و شهروند الکترونيکي شده است. در اين تحقيق ضمن تشريح مفاهيم فناوري اطّلاعات و ارتباطات و مديريت شهري، بيان مي­شود که کارکردهاي فناوري چگونه مي­تواند مديران شهري را در طرّاحي، برنامه­ريزي و مديريت کلان­شهرها ياري نمايد.

 

کلمات کليدي: فناوري اطّلاعات و ارتباطات، توسعه مديريت شهري، شهر الکترونيکي، شهرداري الکترونيکي

 

مقدمه

امروزه، شهرنشینی و توسعه شهری یکی از پدیده­های ویژه است. رشد سریع شهرها و پیشی گرفتن آن از توانائی­ها و منابع مدیران شهری، ارائه خدمات شهری مناسب را برای مدیران شهری به یک چالش عظیم تبدیل نموده است. تراکم جمعیّت، دشواری رفت و آمد در محیط­های شهری، آلودگی­های هوا و ناامنی­های اجتماعی، برخی از مشکلاتی است که ذهن کارشناسان و صاحب­نظران در حوزه­های مختلف را به خود مشغول نموده است. در این خصوص، به منظور کاهش و برطرف نمودن مشکلات یاد شده، توسعه فناوری اطّلاعات و ارتباطات مدّ نظر قرار گرفته است. در حوزه مدیریّت شهر­های بزرگ جهان، توسعه فناوری­های اطّلاعات و ارتباطات باعث ایجاد تحوّلات اساسی در هوشمندسازی نظام­های اداره و کنترل امور شهری شده است. شهرداری یکی از مهمّ­ترین نهادهای مدیریّت شهری در ساختارهای اجتماعی و سیاسی محسوب می­شود که تحت تأثیر انقلاب اطّلاعات و ارتباطات قرار گرفته است. در ادامه، بر اساس برخی از مطالعات انجام شده در کشور بیان می­شود که فناوری اطّلاعات و ارتباطات در قالب شهر، شهرداری و شهروند الکترونیکی چگونه می­تواند عاملی موثّر برای بهبود و توسعه مدیریّت شهری باشد.

1                  پیشرفت روزافزون فناوری اطّلاعات

در دو دهه اخیر، واژه فناوری اطّلاعات یا فناوری اطّلاعات و ارتباطات به عنوان یک پدیده نوظهور و قدرتمند، جایگاه جهانی خود را پیدا کرده است و به نظر می­رسد به زودی کاربردهای مختلف آن، تمام امور روزمره جوامع را- به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم _ تحت تأثیر خود قرار دهد. سرعت تأثیرگذاری و گسترش این پدیده بسیار زیاد است به طوری از هم ­اکنون انتظار می­رود در ساختارهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و همچنین در بنیان­های سنّتی اداره جوامع، تحوّلات اساسی رخ دهد و سیستم جدیدی از مدیریّت معرفی گردد. فناوری اطّلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن در جهان به اندازه­ای تأثیرگذار بوده است که سران کشورهای جهان با برگزاری دو اجلاس مهم (در سال­های 2003 و 2005 میلادی در ژنو و تونس)پایه­های اصول جامعه اطّلاعاتی را شکل دادند و با تهیّه برنامه­های اصولی و علمی برای جامعه اطّلاعاتی جهانی، خود را برای تغییرات بیشتر آماده کردند.

بیشتر  کشورهای توسعه یافته ( که دارای سیستم­های پذیرنده در مواجهه با فناوری نوین هستند) منافع و خطرهای احتمالی فناوری اطّلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن را پذیرفته­اند و از آن استفاده می­کنند. بعضی از کشورهای در حال توسعه و یا فقیر نیز که در خصوص مزایا و فرصت­های این فناوری اطّلاعات کافی ندارند و یا از امکانات اقتصادی لازم برای به­کارگیری این پدیده بی­بهره هستند، در این زمینه دچار عقب­ماندگی شده­اند. کشورهائی نیز وجود دارند که از نظر مالی مشکل خاصّی ندارند، اما با رویکردی ایدوئولوژیک به این پدیده نوظهور نگاه می­کنند و باعث تأخیر و یا مانع استفاده مردم کشور خود می­شوند. متأسفانه این رویکرد موجب می­شود خسارات جبران­ناپذیری به جامعه تحمیل گردد. از آنجا که تمام ابعاد این پدیده ( و به خصوص بعضی از کاربردهای آن مانند شهر الکترونیکی) حتی در بعضی از کشورهای توسعه یافته نیز شناخته شده نیست. بنابراین، فرهنگ­سازی و آسیب شناسی در زمینه معرفی فناوری اطّلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن اقدام موثّری محسوب می­شود. ]1[

2                  شهر الکترونیکی، چشم­انداز و راهبردها

شهر الکترونیکی، استفاده از فناوری­های اطّلاعاتی و ارتباطی به منظور ارائه خدمات شهری، به صورت به هنگام و مستقیم به شهروندان در 24 ساعته شبانه­روز است. شهر الکترونیکی تسهیلات لازم را به منظور دسترسی مناسب به اطّلاعات و خدمات شهری و فرصت­های گسترده­تر برای مشارکت در فرآیندها را به مردم ارائه می­نماید. شهر الکترونیکی، خدمات شهری را به صورت الکترونیکی در اختیار کاربران قرار می­دهد و یا اطّلاعاتی را با استفاده­کنندگان این خدمات مبادله می­کند.

2.1           چشم­اندازها

  • ارائه خدمات مطلوب به شهروندان و گردشگران در هر زمان و هر مکان.
  • ایجاد یک شهر نمونه برای زندگی، کار و اوقات فراغت.
  • ایجاد محیط اقتصادی پویا با قابلیّت رقابت.
  • کاهش سفر­های درون­شهری با توسعه کاربردهای فناوری اطّلاعات.
  • شفاف­سازی فرآیند­های کاری.
  • ارائه کلیه خدمات مورد نیاز شهروندان به صورت برخط.

2.2           راهبردها

  • ایجاد و توسعه زیرساخت اطّلاعاتی با ظرفیت بالا.
  • نظارت هوشمند همراه با ارتقاء خدمات شهری و امور مرتبط با مدیریّت شهری.
  • آموزش فراگیر شهروندان و کارکنان جهت استفاده از خدمات شهر الکترونیکی.
  • یکپارچه­سازی سیستم­های مدیریّتی و عملیاتی شهرداری و سازمان­های مرتبط.
  • پیش­بینی و ایجاد منابع پایدار درآمدی برای پروژه­های شهر الکترونیکی.
  • بازنگری و بهبود روند­های جاری و رویه­های مورد نیاز و مؤثّر در شهر الکترونیکی.
  • ارتقاء کیفیّت، خدمات و آموزش نیروی انسانی.
  • ایجاد پایگاه اطّلاعات شهری به منظور اطّلاع­رسانی به موقع مدیران جهت اخذ تصمیم در مدیریّت شهری. ]2[

3                  مزایای استقرار شهر الکترونیکی

عملکرد شهر الکترونیکی را می­توان از دیدگاه­های مختلف برّرسی کرد. از دیدگاه مدیران شهری، استقرار شهر الکترونیکی می­تواند باعث سرعت و سهولت در انجام فعالیّت­ها، شفاف­سازی در ارائه خدمات و استفاده از نظرات مردم شود. از دید شهروندان نیز، دریافت خدمات از این طریق در هر زمان و در هر مکان، فرصت مغتنمی است که رضایت آنها را در پی دارد.

3.1           مزایای استقرار از منظر مدیران شهری

  • ايجاد پايگاه اطّلاعاتي.
  • افزايش ارتباطات ميان بخشي.
  • سهيم شدن در منابع اطّلاعاتي.
  • کارآمدي مديريّت و بهبود فرآيند تصميم­گيري.
  • شناسايي بهتر مشکلات و نقاط ضعف شهر.
  • افزايش قدرت کنترل و نظارت بر شهر.
  • صرفه­جويي در زمان و هزينه.
  • فراهم­آوردن خدمات اینترنتی با کیفیّت و سرعت بالا برای شهروندان.
  • فراهم­آوردن کانال­های آموزشی متفاوت و محیط آموزشی مادام­العمر.
  • بهبود کیفیّت زندگی مردم.
  • ارائه خدمات یک مرحله­ای به شهروندان.
  • تقویّت رقابت تجاری شهر و ایجاد فرصت­های تجاری بیشتر توسط تجارت الکترونیک.
  • ارتباط بهتر سازمان­ها و ارگان­های مختلف شهری.
  • افزایش مشارکت مردم در اداره شهر.
  • کاهش ترافیک شهر با توجه به کاربرد اینترنت در فعالیّت­های شهری شهروندان.
  • کاهش آلودگی هوا با کاهش ترافیک شهری.
  • همسوسازی سرمایه­گذاری بیشتر روی روش­های نوین اداره شهر.
  • تسریع در برطرف شدن مشکلات ایجاد شده در شهر با ارتباط مستقیم مدیران شهری با شهروندان.
  • ایجاد بستر مناسب برای ورود ایده­های نو و خلاقیّت­هادر مدیریّت شهرها.
  • صرفه­جوئی در وقت و انرژی.
  • جلوگیری از سرمایه­گذاری بیشتر روی روش­های قدیمی اداره شهر.
  • ایجاد زیرساختار لازم برای توسعه آتی شهر.
  • کاهش فساد اداری از طریق شفاف­سازی فرایند­ها.
  • افزایش نظم در فعالیّت­های شهر با استفاده از سیستم اطّلاعات جامع.
  • افزایش سطح آگاهی مردم.
  • درآمد ثابت شهری با وجود آمدن یک سیستم باثبات گردش پول در جامعه.
  • نشر فرهنگ و عقاید.
  • مدیریّت و نظارت واحد شهری.
  • ایجاد زمینه برای استفاده از تجارب بین­المللی در مدیریّت شهرها.

3.2           مزایای استقرار از منظر شهروندان

  • پيگيري بهتر امور.
  • دسترسی به پايگاه اطّلاعاتي شهری مورد نیاز.
  • سهيم شدن در منابع اطّلاعاتي.
  • شناسايي بهتر مشکلات و نقاط ضعف شهر به منظور بهبود در تصمیم­گیری در بعضی از فرآیند­های زندگی.
  • صرفه­جويي در زمان و هزينه.
  • بهبود کلّی درکیفیّت زندگی.
  • دریافت خدمات یک مرحله­ای.
  • بهره­گیری از فرصت تجاری مناسب بدست آمده از طریق تجارت الکترونیک.
  • ارتباط بهتر با سازمان­ها و ارگان­های مختلف شهری.
  • دسترسی 24 ساعته به خدمات ­شهری.
  • افزایش سطح آگاهی.
  • بهره­گیری از خدمات اینترنتی با کیفیّت و سرعت بالا. ]2و5[

4                  مفهوم مدیریّت شهری و شهرداری

گستردگی و پیچیدگی مسائل شهری و رشد و توسعه روزافزون شهرها، مدیریّت امور شهر را به وظیفه­ای دشوار تبدیل نموده­است. علاوه بر موضوعاتی همچون محیط زیست، حمل و نقل، ایمنی و برنامه ریزی شهری، یکی از عوامل مهمی که تأثیر فزاینده و تعیین کننده­ای بر عوامل سازنده شهری دارد، مدیریّت شهری است. اگر شهر همچون سازمانی در نظر گرفته شود، لازم است که در رأس آن عنصری برای برنامه­ریزی آینده و اداره امور کنونی قرار گیرد. این عنصر را می­توان مدیریّت شهر نامید. مسائل بسیاری در شهرها وجود دارد که برای حلّ آنها و پاسخ به درخواست­های موجود در عرصه­های زندگی جمعی، وجود مدیریّت شهری را ضروری می­نماید. این موضوع به خصوص در مسائل خدماتی و عمرانی عمومی جنبه ویژه پیدا می­کند. لذا اموری مانند تأمین بهداشت و نظافت محیط شهر، ایجاد و حفظ فضای سبز، تأمین ایمنی شهر و شهروندان، نیازمند وجود سازمانی با تشکیلات مشخّص است تا مدیریّت شهر به نحو مطلوب صورت گیرد. بدین­سان مدیریّت شهری به معنای سازماندهی عوامل و منابع برای پاسخ­گوئی به نیازهای ساکنان شهر است و شامل کارکردهای برنامه­ریزی، اجرا، نظارت، کنترل و هدایت است که برای اعمال قدرت باید برآمده از اراده شهروندان و قراردادهای اجتماعی باشد.

ترادف مفهوم مدیریّت شهری به رغم ماهیّت آن با مفهوم شهرداری به عنوان سازمان مدیریّت شهری، ناگزیر می­سازد تا به مفهوم شهرداری نیز پرداخته شود. عنصر سازمانی در نظام اداره امور شهرهای کشور، سازمانی عمومی غیردولتی با نام شهرداری است. در یک تعریف می­توان گفت «شهرداری سازمانی است که سکنه یک شهر با استفاده از حقوق طبیعی خود و اختیاری که قانون به آن­ها اعطا نموده است، به منظور ایجاد و اداره نمودن تأسیسات عمومی، وضع و اجرای نظامات شهری و تأمین نیازمندی­های مشترک محلی به­وجود می­آورند و به آن اختیار و نمایندگی می­دهند تا هزینه خدماتی را که بر عهده آن واگذار گردیده است با روشی منطقی و عادلانه بین سکنه شهر و استفاده­کنندگان توزیع و سرشکن نموده، از آن­ها وصول کند. »

برابر ماده 5 قانون محاسبات عمومی کشور نیز «شهرداری سازمانی است عمومی و غیردولتی که دارای شخصیّت و استقلال حقوقی بوده و تحت نظارت شورای شهر که منتخب مردم است و نظارت دولت از طریق وزارت کشور برای انجام وظایفی که در قانون شهرداری­ها آمده است، تأسیس شده است. » با توجه به تعاریف ذکر شده می­توان گفت تعریف مدیریّت شهری( با توجّه به دیدگاهی که آن را مساوی با شهرداری می­گیرد) عبارت است از اداره سازمانی غیردولتی که برای برآورده کردن نیازهای مشترک شهروندان در سطح شهر از طرف آنها و مطابق با قانون تأسیس می­گردد و در محدوده فعالیّت خود استقلال سازمانی دارد. ]3[

5                  شهرداری الکترونیکی، مهمّ­ترین محور شهر الکترونیکی

تاکنون، مدیریّت واحد شهری در ایران به معنای واقعی خود پیاده­سازی نشده است و وظایف آن در بین سازمان­های مختلف از جمله شهرداری توزیع شده است. به همین دلیل می­توان به پیاده­سازی شهر الکترونیکی با محوریّت شهرداری امیدوار بود. امّا چرا در ایران و سایر کشورهای دنیا، شهر الکترونیکی با محوریّت شهرداری معنی پیدا می­کند، زیرا:

  • شهرداری بزرگ­ترین تولید کننده داده­های شهری است.
  • شهرداری بزرگ­ترین استفاده کننده داده­های شهری در مدیریّت و برنامه­ریزی شهری است.
  • شهرداری گسترده­ترین سازمان خدماتی در ارتباط با مردم است.
  • شهرداری گسترده­ترین سازمان در تنوع شرح وظایف است.
  • شهرداری مهمّ­ترین سازمان در واگذاری کارهای دولتی به بخش خصوصی است.
  • شهرداری مستعدترین سازمان در جلب تخصص، مدیریّت زیرساخت و توزیع فراگیر امکانات است.
  • شهرداری فعّال­ترین گلوگاه آماری مورد نیاز در برنامه­ریزی شهری منطقه­ای و ملّی است.
  • شهرداری معتبرترین و مطمئن­ترین پایگاه اطّلاعات شهری است. ]2[

6                  کارکردهای فناوری اطّلاعات در شهرداری الکترونیکی

6.1           تأمین نیازهای اطّلاعاتی شهروندان، بازرگانان و توریست­ها از طریق شبکه­های اینترنتی

نیازهای موردنظر شامل اطّلاعات فناوری و صنعت، تحقیق و توسعه، پایه پزشکی و پیراپزشکی، راهبردی و امنیّتی، انسانی (جمعیّت شناختی، مردم شناختی، بوم شناختی) فرهنگی، ادبی و هنری می­گردد.

6.2           هوشمندسازی کنترل حمل و نقل و ترافیک

از این طریق می­توان اخبار و اطّلاعات جاّده­ای، وضعیّت عبور و مرور، طرح و پروژه­های عمران جادّه­ای، شمار خودرو­های در حال تردد در آزادراه­ها و شبکه­های جادّه­ای را به منظور افزایش ظرفیّت جادّه­ها، به طور لحظه­ای منتشر نمود. مدیریّت نظام ترافیکی با بهره­گیری از سیستم رایانه­ای (به عنوان مثال با استفاده از دوربین­های خودکار) میزان و حجم ترافیک جادّه­ها و بر روی پل­ها را مورد برّرسی قرار می­دهد. اطّلاعات به وسیله اپراتورهای ویژه ترافیک و با استفاده از سیستم گردآوری اطّلاعات، پردازش و توزیع می­شوند. رسانه­ای گروهی نیز از جمله رادیو به سیستم رایانه­ای متّصل می­شوند تا امکان گزارش وضعیت ترافیک جادّه­ای فراهم گردد. اطّلاعات و تصاویری که در باره جریان ترافیک، آمار تصادف، ساخت و سازهای جادّه­ای و …. از طریق دوربین­ها بدست می­آید بر روی وب­سایت نیز منتشر می­شود و مسافران امکان دست­یابی به آن را خواهند داشت.

6.3           بازخوردسنجی لحظه­ای

با استفاده از پرسش­نامه­های الکترونیک انجام می­شود. این پرسش­نامه، نوعی چک­لیست از تصمیم­های برنامه­ریزی شده در قالب فرم نظرسنجی است. متصدّیان مربوط در سایت شهرداری، از بازدیدکنندگان درخواست می­کنند تا ضمن ارائه برخی از اطّلاعات شخصی (مانند سن، محل سکونت و … ) به سوالات پاسخ دهند.

6.4           دیدار و گردهمایی­های مجازی با مدیران شهری

سامانه الکترونیکی ارتباطات مردمی، ایده «سازمان شفّاف و پاسخگو» را دنبال می­کند. در صورتی که یک خط ارتباطی متقابل میان مردم و سازمان ایجاد شود می­توان آراء نظرها و افکار مردم رابی­واسطه و مستمرّ دریافت کرد. در این صورت، مدیران می­توانند از تغییرات محیطی آگاه شده و متناسب با تحوّلات، فعالیّت­های لازم را پیش­بینی کنند. دسترسی برابر، سریع و آسان به مدیران سطوح مختلف در سازمان، زمینه­ساز مشارکت واقعی مردم خواهد بود. این سامانه، ارتباط بین مردم و سازمان را آسان نموده و حرکت آزاد اطّلاعات بین مردم و نهادهای اجتماعی را میّسر می­سازد. همچنین، باعث مشارکت بیشتر مردم در تصمیم­سازی می­شود. سوءتفاهم و تنش­های ناشی از فقر ارتباط را کاهش می­دهد و در نهایت، باعث ارتقاء آگاهی و درک متقابل مردم و سازمان از یکدیگر می­شود.

6.5           تشکیل اتاق فکر و ایده­یابی

صاحبان ایده و افراد خلاق، بدون محدودیّت­های فیزیکی و موانع جغرافیائی و اجتماعی، فرصت حضور در اتاق­های مجازی فکر و ایده­پردازی را به دست می­آورند.

6.6           تفریحات و سرگرمی­های مجازی

گزینه­های متنوع و کم­هزینه­ای از انواع تفریحات و سرگرمی­های مجازی در اختیار شهروندان قرار می­دهد.

6.7           خدمات مهارت­آموزی و کارآفرینی مجازی

فردی که با یک ایده و فکر جدید، از طریق بسیج منابع و با ایجاد یک کسب و کار(کسب و کار الکترونیکی یا اینترنتی، کسب و کار خانگی، کسب و کار خانوادگی، کسب و کار کوچک و متوسط) که توأم با مخاطره­های مالی، اجتماعی و حیثیّتی است، محصول و خدمتی جدید را به بازار عرضه می­کند «کارآفرین» نامیده می­شود. ترویج فرهنگ کارآفرینی، توسعه عملیاتی کارآفرینی، ارتقاء توانمندی، آموزش و ترویج کارآفرینی بخشی از امکاناتی است که شهرداری الکترونیک به شهروندان خود ارائه می­کند.

6.8           سازمان و مدیریّت مجازی

در سازمان و مدیریّت، هدف از مجازی کردن تشکیلات و پست­های سازمانی، از میان برداشتن فاصله­های موجود است. با این حال، شرح وظایف تغییر پیدا نمی­کند. با مجازی کردن ساختار سازمان، مدیران و کارشناسان سطوح مختلف می­توانند به­طور افقی با یکدیگر ارتباط داشته باشند، کارایی نیز افزایش می­یابد. همچنین، بسیاری از مشکلاتی که در کارهای گروهی وجود دارد، برطرف می­گردد.

6.9           به سوی تعادل، توازن و فرصت­های برابر

عدم توازن و تعادل در توزیع امکانات، تسهیلات و فرصت­های خدمات شهری در نقاط مختلف، یکی از مهمّ­ترین مشکلات موجود در کلان­شهرها محسوب می­شود. با توسعه فناوری اطّلاعات و ارتباطات و از طریق فراهم نمودن امکانات و فرصت­های مجازی می­توان از گسترش عقب­ماندگی در نقاط مختلف شهر جلوگیری کرد. دسترسی همزمان به اطّلاعات برای همه افراد، باعث صرفه­جوئی در زمان، هزینه­های جاری و همچنین مانع از شکل­گیری روابط ناسالم در معاملات پیمانکاری سازمان می­شود.

6.10      افزایش مشارکت پذیری

شهرداری الکترونیک، مشارکت شهروندان خود را در سطوح مختلف (مشارکت در تعیین نیازها و اولویّت­ها، شناسائی ظرفیّت­ها و توانمندی­های محلّی، اجرای برنامه­ها و نظارت بر عملکرد مدیران شهر) افزایش می­دهد.

6.11      ارائه نظام خدماتی مطلوب

توسعه فناوری در سازمان منشأ تحول و اثر در نظام خدمات شهری خواهد بود. اطّلاع­رسانی سریع و دقیق، سهولت در گردش امور، تسریع کار مراجعین، پایبندی به قوانین، مقررات و رفتار مناسب با مراجعین، برخی از ویژگی­های یک نظام خدماتی مطلوب محسوب می­شود که همراه با جریان حرکت به سوی شهرداری الکترونیکی توسعه پیدا می­کنند.

6.12      تکریم شهروندان

عوامل مؤثّر در رضایت­مندی مراجعه­کنندگان به سازمان عباتند از:

  • مهارت­های انسانی
  • روش­های انجام کار
  • ارائه خدمات مطلوب مبتنی بر نیاز مراجعه کننده

نقش فناوری در تکریم مراجعه­کنندگان به شهرداری به دلیل تأثیر آن در ارتقاء مهارت­های انسانی، اصلاح روش­های انجام کار و ارائه خدمات مبتنی بر نیاز است.

6.13      کاربرد سیستم اطّلاعات جغرافیائی

سازمان­های مختلف به تناسب نیازهای مدیریّتی، با صرف هزینه زیاد، اقدام به جمع­آوری اطّلاعات می­کنند. با استفاده از سیستم اطّلاعات جغرافیائی، سازمان­های ذینفع می­توانند از اطّلاعات شهری استفاده کنند. بدین ترتیب، علاوه بر صرفه­جوئی در هزینه­ها و جلوگیری از دوباره­کاری­ها، امکان مشاهده روند تغییرات شهری نیز فراهم می­شود.

6.14      آموزش مجازی

فناوری اطّلاعات، موجب تحوّل در ساختار و روش­های آموزش شهروندان شده است. ابزارهای الکترونیکی، ظرفیّت­های جدید را متناسب با سلیقه و نیاز فراگیران عرضه کرده­اند. بنابراین، شعارهای «شهر یادگیرنده» و «شهروند یادگیرنده» در صورت بکارگیری سیستم­های یادگیری الکترونیکی در شهرداری مجازی تحققّ خواهد یافت.

6.15      سیستم­های ردیابی

سیستم­های ردیابی در خدمات شهری، مزیّت و الزامی است که برای تحققّ یافتن یک کلان­شهر الکترونیکی ضرورت دارد. استفاده از سیستم­های ردیابی الکترونیکی در خدمات شهری منجر به افزایش سطح کیفیّت خدمات، افزایش سرعت در تصمیم­گیری و ارائه خدمات، کاهش هزینه­ها، جلوگیری از سوء استفاده­های احتمالی، هدایت و کنترل بهینه ناوگان در زمان بحران و افزایش دقّت و سرعت در تحلیل­ها خواهد شد.

6.16      نظارت همگانی بر شهرداری

هر سازمانی با توجه به مخاطبان خود در جامعه و تعاملاتی که دارد جایگاه ویژه­ای را برای نظارت مردم بر عملکرد سازمان در نظر می­گیرد. هدایت و تنویر افکار عمومی از عملکرد سازمان، با تقویّت مبانی نظارت همگانی سازمان و بهره­گیری از مبانی نظری و سیستمی تأثیرگذار میّسر خواهد شد. یکی از روش­های مدرن نظارت بر عملکرد سازمان، نظارت بر مبنای فن و تکنولوژی است. در این روش، نظارت به صورت غیر محسوس صورت خواهد گرفت و کنترل بیشتر در عرصه نظام و از طریق نرم­افزارهای مدرن انجام می­گیرد. مهمّ­ترین اثرات نظارت همگانی در شهرداری الکترونیک عبارتند از:

  • ایجاد فرصت برابر برای شهروندان در دسترسی به مدیران شهری و تحققّ رویکرد عدالت محوری
  • استقرار نظام نظارت دقیق و مستقیم شهروندان بر مدیران شهری
  • تشخیص تهدیدها و فرصت­های پیرامون مدیران شهری
  • فراهم شدن امکان رسیدگی دقیق­تر به نظرات و خواسته­های مردم در رابطه با خدمات اداری
  • پاسخگوئی بهتر به توقّعات و انتظارات مردم
  • اطّلاع­رسانی دو سویه به شهروندان و مدیران

6.17      کنترل سازه­های شهری

سیستم­های هوشمند کنترل سازه­های شهری، سطح ایمنی بنا (از نظر نوع و استحکام مصالح) و مقاومت سازه­ها در برابر شرایط محیطی و فجایع طبیعی را برّرسی کرده و اطّلاعات مورد نیاز را در مورد تناسب بنا با فضا عرضه می­کنند.

6.18      برخورداری آسان و همگانی از ارتباطات و فناوری اطّلاعات

هدف اصلی از توسعه و ایجاد محیط­های هوشمند این است که شرایطی فراهم گردد تا افراد (با هر میزان سواد و اطّلاعات) بتوانند به راحتی از دستاوردهای فناوری اطّلاعات استفاده نمایند. ]4[

7                  نتیجه

پیشرفت سریع شهرها در جهان و الکترونیکی شدن آنها نشان می­دهد که روز به روز جهان در حال متحوّل شدن است. تاریخ نشان می­دهد که هر کشوری زودتر تحوّلات جدیدی را درک کند و آنرا به مرحله عمل برساند، آینده موّفق­تری در پیش­روی دارد. ]1[ در عصر حاضر، اطّلاعات و اطّلاع­رسانی، مهمّ­ترین ابزار استراتژیک برای مدیریّت و اداره صحیح همه واحدهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی محسوب می­گردد. به همین دلیل اهمیّت اطّلاعات در فرآیند تصمیم­گیری، فناوری اطّلاعات در جهان با سرعت چشم­گیری در حال توسعه است و تمامی فعالیّت­های روزمره بشر را تحت تاثیر قرار داده است. در حوزه شهری، شهرها و شهرداری­های الکترونیکی یکی پس از دیگری در حال ظهور هستند و در آینده­ای نزدیک، ارائه خدمات شهری را کاملا دگرگون می­کنند.

آنچه از مطالب ارائه شده برداشت می­شود این است که در یک شهر الکترونیک، کارها را می­توان بسیار ساده­تر و با اطمینان خاطر بیشتری انجام داد. تاثیر بکارگیری فناوری اطّلاعات و ارتباطات را می­توان از دیدگاه­های مختلف بررّسی کرد. از دیدگاه مدیران شهری، این پدیده می­تواند باعث سرعت و سهولت در انجام فعالیّت­ها، شفاف­سازی در ارائه خدمات و استفاده از نظرات شهروندان شود. از دید کاربران نیز، دریافت خدمات در هر زمان و هر مکان فرصت مغتنمی است که رضایت آنها را در پی­دارد. در صورتی که مدیران شهری و شهروندان با تمام ابعاد بکارگیری فناوری اطّلاعات و ارتباطات در قالب شهر، شهرداری و شهروند الکترونیکی آشنا شده و آن را بپذیرند، سرعت توسعه این پدیده بیشتر شده و شانس داشتن یک شهر خوب و پاسخگو افزایش می­یابد.

 

مراجع

  • [1] جلالی، علی اکبر، شهر الکترونیک، چاپ سوم، تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، 1384.
  • [2] جلالی، علی اکبر، “شهر الکترونیکی”، ماهنامه توسعه کاربری فناوری اطّلاعات و ارتباطات، سال پنجم، شماره دوم، صفحه 64، خرداد ماه 1386.
  • [3] خانزاده، علی، “شهر، شهرداری، شهروند الکترونیکی”، ماهنامه توسعه کاربری فناوری اطّلاعات و ارتباطات ، سال پنجم، شماره دوم، صفحه 73، خرداد ماه 1386.
  • [4] صرافی، مظفر و عبدالهی، مجید، “تحلیل مفهوم شهروندی و ارزیابی جایگاه آن در قوانین، مقرّرات و مدیریّت شهری”، فصل­نامه پژوهش جغرافیائی، شماره 63 ، ص121، تهران، بهار1387.
  • [5] محکی، علی اصغر، “شهرداری الکترونیکی”، ماهنامه توسعه کاربری فناوری اطّلاعات و ارتباطات ، سال پنجم، شماره دوم، صفحه 77، خرداد ماه 1386.
  • [6] نظریان آزاد، سیروس و حاتم آبادی فراهانی، الهام، “تجارب حاصله از به­کارگیری یک نمونه از فناوری اطّلاعات در مدیریّت شهری”، کنفرانس بین­المللی مدیریّت، چهارم، سالن اجلاس سران، 30 آذر ماه 1385.

 

 

کلیدواژه : مديريت شهری
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها