سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

فاکتورهای مورد نیاز در مکان یابی ایستگاههای آتش نشانی

فاکتورهای مورد نیاز در مکان یابی ایستگاههای آتش نشانی:

جمعیت:

تراکم جمعیت از مهمترین عوامل تأثیر گذار در نحوۀ استقرار ایستگاههای آتش نشانی است احتمال وقوع حریق و حادثه در مناطقی از شهر که دارای تراکم جمعیت بالاتری است، بیش از مناطق با تراکم جمعیت کمتر است. استانداردهای جهانی برای هر 000/50 نفر جمعیت یک ایستگاه آتش نشانی را پیش بینی کرده است و بنابراین در تحلیل ها مناطق با جمعیت بالاتر از اهمیت و وزن بیشتری برخوردارند.

برخی از مهمترین ضوابط مربوط به این عامل عبارتند از:

  • به ازای هر 50000 نفر وجود حداقل یک ایستگاه آتش نشانی ضروری است.
  • ضرورت دارد که در برنامه ریزی شهری در شهرها به هنگام تنظیم جدول سرانه کاربری تأسیسات و تجهیزات شهری، سرانه حداقل، به میزان 3/0 متر مربع به ازای هر نفر برای مکان ایستگاههای آتش نشانی و 8/0 متر مربع برای اراضی بازحاشیه ایستگاهها منظور گردد یعنی جمعاً یک متر مربع.
  • فاصله میان ایستگاههای آتش نشانی بسته به تراکم جمعیت و کابری زمین، بسیار متفاوت است و شعاع خدماتی و عملکرد مفید ایستگاهها نیز با هم فرق دارند. لذا توجه به تراکم جمعیت در استقرار ایستگاهها ضروری است.

 مساحت و شعاع پوشش:

مساحت مناطق مختلف شهری و شعاع محل ایستگاههای آتش نشانی در برنامه ریزی استقرار ایستگاهها از عوامل عمده به حساب می آید. استانداردهای جهانی شعاع 5 کیلومتری را برای هر ایستگاه پیش بینی
می کنند و از طرف دیگر زمان رسیدن به مکان آتش سوزی را 3 الی 5 دقیقه در نظر گرفته اند که این زمان خود شامل زمان آمادگی برای اعزام زمان، طی مسیر، زمان استقرار و شروع عملیات است.

برخی از مهمترین ضوابط مربوط به این عامل عبارتند از :

  • ضروری است در مکان گزینی ایستگاههای جدید مطالعه کافی در مورد ایستگاههای موجود و تعیین شعاع عملکرد مفید آنها صورت پذیرد و برنامه ریزی با آگاهی از خدمات و شعاع عملکرد ایستگاههای موجود صورت گیرد.
  • با توجه به ضرورت دسترسی به محل حریق در کمترین زمان ممکن و در نظر گرفتن سرعت متوسط 40 کیلومتر در ساعت، منطقه عملکردی و استحفاظی هر ایستگاه حداکثر می بایست در شعاع 2000 متری در نظر گرفته شود.
  • فاصله میان ایستگاههای آتش نشانی بسته به تراکم جمعیت و کاربری زمین بسیار متفاوت است و شعاع خدماتی و عملکرد مفید ایستگاهها نیز با هم فرق دارند و لذا در مکان گزینی ایستگاهها اصل دسترسی حداکثر و فاصله زمانی 3 تا 5 دقیقه عامل تعیین کننده به شمار می رود.

شبکه ارتباطی:

در چگونگی استقرار ایستگاههای آتش نشانی برخی از فاکتورهای مربوط به شبکه ارتباطی همچون کیفیت و حجم شبکه های ارتباطی تراکم وسایل نقلیه، عرض خیابانها و معابر، یک طرفه بودن خیابانها، شیب خیابان، وجود سرعت گیرها ، بسیار موثر است زیرا کیفیت شبکه و تراکم آن سرعت متوسط رفت و آمد وسایل نقلیه را تعیین کرده و با مشخص شدن سرعت متوسط، شعاع عملیاتی هر ایستگاه محاسبه می شود. محل مناسب معمولاً در محل تلاقی چند خیابان و در نقاطی تعیین می شود که حجم ترافیک مانع یا کند کننده حرکت خودروها و اکیپ آتش نشانی نشود خیابانهای یکطرفه یا خیابانهایی که وسایل نقلیه سنگین و کند رو از آنها عبور می کنند از عوامل کند کننده حرکت خودروهای آتش نشانی است.

 کاربری اراضی:

از لحاظ برنامه ریزی شهری کابری هایی که در حوزه نفوذ یکدیگر قرار می گیرند باید از نظر سنخیت و همخوانی فعالیت با یکدیگر منطبق باشند و باعث مزاحمت و مانع انجام فعالیت های یکدیگر نشوند. همچنین کاربری های مختلف آسیب پذیری های متفاوتی در مقابل آتش سوزی دارند بطوری که نواحی تجاری، صنعتی و انبارها به علت وجود مواد اشتعال زا بیش از انواع کاربری ها در خطر آتش سوزی قرار دارند بر این اساس لزوم ایجاد ایستگاههای آتش نشانی و امداد رسانی در این گونه مناطق و همچنین هسته مرکزی شهرها که دارای بافت ارگانیک و فشرده است ضروری است .

کاربری های موثر در مکان یابی ایستگاههای آتش نشانی به سه دسته کلی تقسیم بندی می شوند:

الف) کابری های سازگار: مراکز تجاری، مسکونی، پمپ بنزین، انبارهای سوختی.

ب) کابری های نیمه سازگار: مدارس و آموزشگاهها.

ج) کاربری های غیر سازگار: ایستگاههای اتوبوس درون شهری و پایانه مسافربری برون شهری، مراکز مذهبی و مراکز درمانی و بهداشتی.

پتایسیل خطر:

بررسی پتانسیل و ریسک خطر در مناطق مختلف شهری بر اساس بررسی میزان تعداد و تکرار حوادث در مناطق مختلف به مشخص شدن نقاط آسیب پذیر در حوادث آتش سوزی و مکانهای با پتانسیل بالا و خطر منجر خواهد شد. مکان ایستگاهها باید به سمت چنین مناطقی کشش بیشتری داشته باشد.

جهت توسعه شهر:

برخی از مهمترین ضوابط مربوط به این عامل عبارتند از:

  • در مکان گزینی ایستگاههای جدید، ضروری است سمت و سوی توسعه شهر دقیقاً مورد نظر قرار گیرد و ایستگاهای متناسب با جمعیت پذیری نواحی توسعه در 10 تا 20 سال آتی و تراکم های ساختمانی مربوط، مکان گزینی گردند.
  • در طراحی و مکان گزینی ایستگاههای جدید در مناطق توسعه، ضروری است الگوی نهایی توسعه شهر نیز مد نظر قرار گیرد.
  • مکان انتخابی برای ایستگاههای جدید در مناطق توسعه، نباید در نزدیکی عوامل محدود کنند توسعه شهر مانند باغ ها، اراضی کشاورزی، کوه ها، ارتفاعات و مانند اینها قرار گیرد، چراکه این عوامل عکس العمل ایستگاه را کاهش می دهند. همچنین مکان انتخابی نباید در موقعیتی باشد که ایستگاه پس از توسعه نواحی مجاور در وضعیت و مکان بدی قرار گیرد.
  • در طراحی نواحی و مناطق با تراکم جمعیتی بسیار بالا(مناطق بلند مرتبه سازی) ضرروی است به تناسب افزایش جمعیت، پیش بینی اراضی مناسب برای احداث ایستگاههای مازاد بر استاندارد به عمل آید.

لازم به ذکر است که این عوامل با توجه به خصوصیات و ویژگی های هر منطقه، قابل باز بینی و تجدید نظرند و می توان عوامل دیگری را به آن افزود.

 اندازه قطعه زمین:

برخی از مهمترین ضوابط مربوط به این عامل عبارتند از:

  • مکان انتخابی برای ایستگاه باید به اندازه کافی برای نیازهای فعلی و آینده بزرگ باشد.
  • مساحت قطعه تفکیکی در حد استاندارد، برای ایستگاههای کوچک 1500 متر مربع و برای ایستگاههای متوسط 3000 متر مربع است.
  • برای مکان گزینی ایستگاهها در بافت پُر شهری در صورت لزوم و ضرورت، اندازه قطعه تفکیکی برای ایجاد ایستگاه کوچک حداقل 1000 متر است.
  • مساحت قطعه تفکیکی در حد استاندارد برای ایستگاههای بزرگ (مادر) برای شهرهای با جمعیت بیشتر از 000/750 نفر به میزان 000/6 متر مربع است.(sid.ir internet)

-جمع بندی دیگر از اصول،شاخص ها و معیارهای موثردر مکان گزینی مراکز آتش نشانی

جمع بندی دیگری از  اصول، شاخص ها و معیارهای موثر در مکان گزینی مراکز آتش نشانی به شرح زیر ارایه شده است:

  • اصل دسترسی: معیار مهم در مکان یابی این مراکز آسانی دسترسی است، اما ضوابط تحقیق این معیار در سطوح گوناگون متفاوت است. اگر این مراکز در کنار واحد های همسایگی و محله استقرار یابند، شعاع متوسط کاهش می یابد و معیار آسانی تحقق می یابد. در نواحی وسیع شهری مثل کلانشهرهای تهران، مشهد و .. باید امکان دستیابی به محل از چند راه فراهم شود.( به دلیل مشکلات ترافیکی)
  • اصل فاصله: بررسی عامل فاصله در مکان یابی مراکز بر مبنای حوزه نفوذ و آستانه جمعیتی است (حوزه نفوذ تعیین کننده فاصله ای است که فرد حاضر است آن را طی کند تا به خدمات مورد نیاز دست یابد و آستانه به عنوان حداقل سطح تقاضای لازم برای تدارک و ارائه خدمتی خاص تعریف می شود.)
  • همجواری: اصل همجواری بر مبنای دو نوع کاربری مناسب و کاربری نامناسب اراضی شهری تعریف و تشریح می شود.

 

  • اصل آسایش و رفاه عمومی: یکی دیگری از معیارهای مکان یابی این فضاها، حفظ آسایش شهروندان است. به عبارت دیگر عملکرد این مراکز نباید سبب اختلال در آسایش شهروندان شود.(آژير پیاپی ماشین های آتش نشانی همواره اضطراب و دلهره را در شهروندان ایجاد می کند.)
  • اصل زیادگی و یا امکان توسعه فیزیکی: انتخاب زمین جهت احداث این مراکز باید به گونه ای باشد که امکان توسعه و گسترش این مراکز را در آینده (افق 20 یا 30 ساله) فراهم کند. به عبارت دیگر امکان پیش بینی فضای ذخیره گسترش این مراکز مقدور باشد.
  • معیار جمعیتی: این شاخص یکی از شاخص های بسیار مهم در خصوص احداث یا گسترش مراکز فوق است. تعداد و میزان ظرفیت این مراکز تابعی است از تعداد جمعیت، نحوه ترکیب سنی در سطح شهر، میزان رشد جمعیت شهری تعداد مهاجران و مهمتراز آن نحوه توزیع و پخش جمعیت در سطح شهر.
  • نظام سلسله مراتب عملکرد مراکز: به ویژه از دیدگاه توزیع و پخش فضایی در سطح شهر: در برنامه ریزی برای احداث این مراکز رعایت سلسله مراتب ضروری است در غیر این صورت، استفاده بهینه ای از ظرفیت این مراکز نخواهد شد. نکته مهم دیگر چگونگی ارتباط این مراکز با یکدیگر است به گونه ای که مراکز بزرگتر باید از هر حیث (خدماتی، تخصص، آموزشی و ..) مراکز کوچکتر را پوشش دهند.
  • استانداردهای جهانی: یا حداقل استفاده از تجارب سایر کشورها در خصوص نحوه احداث و گسترش این مکان ها به ویژه از دیدگاه مکان گزینی
  • اصل برآورد هزینه: مکان گزینی این مراکز باید به گونه ای باشد که حداقل هزینه را برای سازمان ها و نهادهای مربوطه ایجاد کند، هزینه هایی چون هزینه تملک یا خریداری زمین و احداث ساختمان، هزینه تاسیسات و تجهیزات مرکز، هزینه کارکنان و …( با توجه به مشکلات شدید مالی و اعتباری شهرداری ها)
  • معماری و طراحی: در این زمینه توجه به عواملی چون قابلیت انعطاف پذیری، قابلیت انطباق با نیازهای آتی (طرح این مراکز باید قابلیت توسعه، کوچک شدن، تجمع یا تجزیه بخش ها را داشته باشد و قسمت های دارای نیازهای ویژه حتی المقدور بیش از نیازهای برنامه پیش بینی شوند)، فشردگی طرح و نقشه، دسترسی های داخلی، استفاده از نور و فضای سبز طبیعی، ملاحظات سازه ای، معیارهای اقتصادی طراحی مرکز، تاسیسات مکانیکی، برقی، الکترونیکی و … به ویژه نوع و سبک معماری متناسب با بافت و مورفولوژی شهری به ویژه در سطح محله ای و منطقه شهری ضروری است.
  • مسائل ایمنی و امنیت: علیرغم اینکه مراکز آتش نشانی خود عامل مهمی در برقراری امنیت شهری هستند اما این مراکز نیز باید به گونه ای طراحی و ساخته و مکان یابی شوند که خود دچار مسائل ناامنی (از جمله انفجارات مهیب، ریزش ساختمان و ..) نشوند.
  • اصل جامعیت: منظور از اصل جامعیت این است که تمامی امکانات مورد نیاز مراجعان در این مراکز مهیا باشد.(سعید نیا 30:1378)
  • عناصر سازمان فضایی: توجه به عناصری چون عناصر پشتیبانی کننده، تفریحی، آسایش و آرامش بخش، عناصر خدماتی، ارتباطی، تاسیساتی و … ضروری است.(به ویژه جهت تقویت و آمادگی پرسنل)
  • محیط فیزیکی مناسب: شرایط مناسب محیطی به ارضای نیازها کمک می کند و شرایط نامناسب مانع از رضایت افراد می شود. برای ارضای بسیاری از نیازها لازم است که فضاها ویژگی خاصی داشته باشند. (مثل نورگیری مناسب، رنگ آمیزی مطلوب، دوام سازه ای، تناسب فضاهای در بردارنده و ..)
  • عوامل و موانع طول مسیر: باید کلیه مسیرهایی که به مرکز آش نشانی منتهی می شوند کنترل شده و از انتخاب مکان هایی که در اطراف آنها به ویژه در مسیرهای منتهی موانع ساختاری (مصنوعی یا طبیعی) مثل رودخانه ها، توپوگرافی نامناسب، مسیر تردد دائمی ماشین های حمل کالا و یا محصولات صنعتی و … است جلوگیری شود. مسیر حرکتی ماشین های آتش نشانی می بایست مسیری روان و بدور از موانع دسترسی باشد.
  • هماهنگی و اهتمام سازمان ها و نهادهای ذیربط در امر خدمات آتش نشانی : در بسیاری موارد موازی کاری یا تداخل امور سازمان ها و نهادهای خدماتی شهری یا مانع تراشی یک سازمان شهری مشکل عمده­ای درجه دستیابی به اهداف یک پروژه مثلا احداث مرکز آتش نشانی ایجاد می کند. به عنوان مثال ممکن است فضای مناسبی با توجه به عوامل و شاخص های بیان شده برای استقرار و احداث یک مرکز آتش نشانی در سطح شهر وجود داشته باشد اما عدم همکاری برخی سازمان ها در زمینه واگذاری و تملک زمین شهری یا ارائه خدمات زیربنایی (آب ، برق، گاز و ..) مانع از تحقق اهداف پروژه شود. در این زمینه نقش سازمان هایی چون شهرداری، مسکن و شهرسازی، استانداری، آب و فاضلاب، شرکت گاز و مخابرات، شرکت برق و … بسیار موثر است و بهتر است رایزنی های اولیه قبل از مکان یابی در این خصوص انجام شود.(صالحی فرد،1379،ص91-90)
  • روانشناسی اجتماعی در مکان یابی: دانش روانشناسی به دلیل ماهیت کاربردی می تواند کمک شایانی به انتخاب بهترین فضای شهری جهت احداث و استقرار این مراکز کند.(صالحی فرد: 126 :1382)
  • استقرار خدمات آموزشی ومشاوره ای: در صورتی که در مراکز آتش­نشانی فضایی برای آموزش­های شهروندی و یا ارائه خدمات مشاوره ایمنی ساختمان ها و تاسیسات شهری به متقاضیان وجود داشته باشد، این مراکز از کارایی بیشتری برخوردار خواهند بود.
  • نظر سنجی از شهروندان، مسئولان و نقش مشارکت های مردمی در انتخاب مکان بهینه مراکز آتش نشانی: این امر می تواند از طریق مطالعات میدانی و بر مبنای روش های مطالعاتی آن مثل تهیه و تکمیل پرسشنامه ها، انجام مصاحبه ها، برگزاری همایش ها و نشست ها، فراخوان پژوهشی و … انجام شود
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها