سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

اهميت و كاربرد GIS در شهرسازي و برنامه ريزي شهري

اهميت و كاربرد GIS در شهرسازي و برنامه ريزي شهري

با پيشرفت سريع فناوري كامپيوتري در هر دو زمينه سخت افزار و نرم افزار استفاده از سيستمهاي اطلاعات جغرافيايي روز به روز گسترده‌تر و فراگيرتر مي‌شود. اين سيستم توانايي تصميم گيري را افزايش مي‌دهد. GIS براي كار با داده هايي كه وابستگي مكاني و جغرافيايي را دارند طراحي شده است. كاربد اين سيستم در هر رشته اي متفاوت از ساير رشته ها است.(ثنايي نژاد، ص 18-14).

قدرت و توان اعجاب آور اين سيستم ها در پردازش دقيق، سريع و با قابليت تكرار حجم زيادي از داده ها، نگراني محققين را براي استفاده از اين تكنيك بر طرف نموده است و از سويي ديگر موجب شده  تا رؤياي هميشگي محققين در امر ابداع روشهاي جديد تجزيه و تحليل داده هاي مكاني و غير مكاني با قابليت چشمگير به حقيقت نزديك شود. امروزه با امكان دسترسي آسان و ارزان به برنامه هاي مختلف كامپيوتري، استفاده از فناوري سيستمهاي اطلاعات جغرافيايي نيز همگاني، و شرايط فراهم شده حتي به كاربران مبتدي امكان ميدهد كه نقشه هاي پيچيده جغرافيايي را بر هم منطبق نموده و بهترين مكان مورد نياز را انتخاب نمايند. ويژگي با ارزشي كه اين سيستمهاي را از ديگر سيستمهاي اطلاعاتي جـدا مي‌كــند، توانايـي بكارگيــري تــوأم داده‌هـاي مكانــي (  Spatial data ) و توصيفـي

(Non spatial data) است. چراكه داده هاي توصيفي ممكن است داراي موقعيت مكاني باشند(همان چيزيكه در شهرسازي وجود دارد يعني پديده هاي شهري). به بياني ديگر هر عارضه داراي خصوصيات يا توضيحات متعلق به خود بوده و با استفاده از اين موقعيت مكاني، ويژگيها و خصوصيات هر عارضه قابل دسترسي و استخراج مي‌باشد (حسين نژاد، قديمي عروسي محله، مقدمه – ارنوف، ص 151).

حجم داده هاي جغرافيايي در شهرسازي و برنامه ريزي شهري معمولا‏ بسيار زياد مي‌باشد چراكه ممكن است با صدها يا هزاران نوع عارضه سروكار داشته باشيم و صدها مشخصه به يك عارضه نسبت داده شوند كه ممكن است بصورت نقشه، جدول يا فهرستي از اسامي و آدرس ها باشند و كاركردن با اين حجم زياد داده ها با روشهاي معمولي و بدون كامپيوتر بسيار مشكل و وقت گير است و در برخي مواقع غير ممكن است. با كمك GIS براحتي مي توان انواع پردازشها و تجزيه و تحليلها را با صرفه جويي در هزينه و زمان انجام داد (ارنوف ص 2-1).

درست يكسال بعد از بكارگيري اولين GIS براي كمك به مسائل طبيعي و بازسازي و گسترش زمينهاي كشاورزي در كانادا  CGIS)در سال 1964) ، اولين كنفرانس برنامه ها و سيستمهاي اطلاعات برنامه ريزي شهري (Urban planning Information system and programs)  به تشكيل شد. كنفرانسي كه به تأسيس انجمن اطلاعات شهري و منطقه‌اي(Urban and Regional Information system Association) كاربري زمين‌هاي نيويورك در سال 1967 و اطلاعات مديريت زمينهاي مينزوتا ((Minnesota land Management Information در سال 1969 انجاميد(ثنايي نژاد، ص 30).

سيستم اطلاعاتي جغرافيايي GIS قدرت بازنمايي جهان را به اشكال متفاوت براي اهداف مختلف به طريق بازيافت اطلاعات از پايگاه اطلاعاتي كامپيوتري دارد. تولد شهرسازي به عنوان حرفه اي تخصصي از نگرش به جهان به طريقي خاص و بر اساس نقشه هاي دو بعدي كه جنبة معيني از محيط را برتر مي‌شمارد صورت گرفت. از آنجا كه مرگ شهرسازي در چنين چارچوب محدودي حتمي است زندگي آينده شهرسازي فقط متكي به نقشه هاي تخصصي است كه بر اساس مطالعات و شناخت علمي تهيه و در GIS با اهداف تعريف شده ذخيره و شكل مي‌گيرد.

كاربرد GIS در شهرسازي

اهميت سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي در شهرسازي تا بدانجاست كه عدم بكارگيري آن به نوعي مرگ شهرسازي قلمداد مي شود (نوريان ، ص101).

در اين سيستم‌ها مي توان نقشه هاي منفرد (Single map) را سريع و با هزينه كم تهيه نمود از آنجا كه آناليز مجدد (re–analyzing) در اين سيستم نسبتا ارزان و سريع مي باشد لذا مي‌توان براي طراحي‌هاي پيچيده، حالات مختلف را تجزيه و تحليل و بررسي نموده و نهايتا با مقايسه نتايج حاصل به نتيجه‌اي مطلوب رسيد. در حاليكه اين عمل بطور دستي روي نقشه هاي كاغذي عملا بسيار وقتگير و پرهزينه مي‌باشد (ارنوف، ص 8).

از نظر برنامه ريزان شهري و روستايي، متخصصان زيست محيطي و ديگر كاربران GIS ، اين گونه سيستمها ابزاري براي تشخيص داده هاي جغرافيايي و تركيبهاي مختلف آنها ( با توجه به منابع گوناگون ، كنترل و ارزيابي شرايط زيست محيطي و مدل سازي با پيش بيني پيامدهاي تغييرات انساني در محيط زيست) مي‌باشد (خواجه ،مديري، ص 32).

با اين تفاسيرهر روز مي‌توان شاهد كاربردي جديدي از G IS بود. تهيه فهرست جامعي از كاربردهاي اين تكنيك به عنوان راهنماي كامل معرفي دامنة استفاده از آن بطور اعم (در كليه رشته هاي مربوطه) و نيز به طور اخص (در زمينه شهرسازي و برنامه ريزي شهري) امري تقريبا غير ممكن است.

بطور كلي و خلاصه كاربردهايي كه GIS در نظام شهرسازي و برنامه ريزي شهري دارد بشرح زير مي‌باشد:

آدرس شركتهاي تجاري، اطلاعات جمعيت شناسي و داده‌هاي فروش املاك براي كمك به تعيين محل جديد فروشگاه ، تعيين نواحي تجاري، گزينش مكان مناسب تجارت خاص، شناسايي بهينه مسير كالا، (خواجه، مديري، ص 323-322)، تخصيص مجدد منابع پس از يك سرشماري 10 ساله ، جايگزين كردن سطل هاي زباله با چرخ هاي دستي زباله ، ارائه خدمات (تعمير تجهيزات و تاسيسات شهري)، سياستگذاري، اطلاعات املاك ، روندهاي شهري (مثل مسكن) بازيافت اطلاعات (همانند بازنگري مجوزهاي ساختمان و …)، مكانيابي خدمات شهري (هاكسهلد ـ 105)، تصميم گيري محل احداث سد، عمليات مميزي ماليات، تحليل و تعيين مسيرهاي وسايل حمل و نقل اورژانس، نگه داري شبكه هاي حمل و نقل شهري و زمين هاي عمومي (ثنايي نژاد ص 19-18)، كاهش آسيب پذيري  در رابطه با خطرات زلزله، انتخابات (جهت تعيين و تحليل آراء راي دهندگان در مناطق مختلف)، بهداشت (مديريت آبهاي زيرزميني و تحليل مسايل ايمني زباله ها)، مديريت پياده رو، ترافيك، تخصيص كاربري (ثنايي نژاد ص 223)، مديريت سيلاب هاي شهري، منطقه بندي، تجزيه و تحليل شبكه (تعيين كوتاه ترين مسير در شبكه اي از خيابان ها)، بهترين محل استقرار ايستگاه آتش نشاني ، نماهاي سه بعدي (مثلا تصوير سه بعدي توپوگرافي و تعيين و تحليل موقعيت شهرنسبت به عوارض توپوگرافيك)، تهيه پروفيل (طولي و عرضي) (مالميران، ص 78)، تهيه آلبومي از نقشه هاي شيب در مناطق شهري و غيره .

بطوركلي 80 تا 90 درصد كل اطلاعات جمع آوري و بكارگرفته شده به موقعيت جغرافيايي مربوط مي‌شود . طبيعت جغرافياي اطلاعات پردازش شده در شهرداري و بخشداريها امروزه فرصتهاي تقريبا نامحدودي براي بهبود ارائه خدمات، مديريت و سياست گذاري فراهم نموده است. بدين علت كه اطلاعات جغرافيايي ذاتاً ارتباطي برقرار مي سازند كه از طريق آن امكان ادغام اطلاعات بصورت افقي در سازمان فراهم مي شود. همان اطلاعات جغرافيايي امكان كلي كردن اطلاعات و ايجاد اتصال بسورت عمودي در همه سطوح را فراهم مي‌كند. منظور از اطلاعات افقي مسائلي از قبيل ادغام اطلاعات مميزي و نشاني هايي است كه در فايل باز ديدار ساختمانها وجود دارد و يا ادغام آمارهاي سرشماري نفوس مسكن و آمار سرشماري سوابق جنايي مي باشد.  اطلاعات عمودي مسائلي از قبيل اطلاعات جنايي، تعيين ماليات، اطلاعات تركيدگي لوله آب و ساير اطلاعات جمع آوري شده از طريق آدرسها را شامل مي شود كه مي توان آنها را به تفكيك حوزه شهري و … خلاصه نمود.

تكنولوژي GIS در حل مشكلات شهري طرق جديدي را براي بكارگيري اطلاعات وسيعي كه بهرحال بصورت كامپيوتري وجود دارد ارائه مي‌دهد.

جك رنجرموند مدير موسسه شركت ESRI  معتقد است كه GIS در حقيقت 3 هدف را دنبال مي‌كند:

1- گسترش بهره‌وري در بكارگيري اطلاعات جغرافيايي.

2- بهبود مديريت اطلاعات جغرافيايي.

3- ايجاد شيوه هاي استراتژيك برتر در استفاده از اطلاعات جغرافيايي به منظور تقويت فرايند تصميم گيري (هاكسهلد، صص 45،46،47 ).

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان

تماس با ما

شماره تماس

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به واتساپ

برگشت به منوی تماس ها

اتصال به تلگرام

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها